SAMARQAND VILOYATI LANDSHAFTLARI EKOLOGIK HOLATI VA ULARGA TAʼSIR ETUVCHI OMILLAR

Authors

  • Nortojiyeva Setora Sherzodovna Navoiy davlat universiteti Tabiiy fanlar va tibbiyot fakulteti. Geografiya mutaxassisligi 1—kurs magistranti

Keywords:

Samarqand viloyati; landshaftlar; ekologik holat; antropogen omillar; tabiiy omillar; ekologik barqarorlik; landshaft degradatsiyasi; iqlim o‘zgarishi

Abstract

Mazkur maqolada Samarqand viloyati landshaftlarining ekologik holati va ularga ta’sir etuvchi asosiy tabiiy hamda antropogen omillar ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida viloyat hududida tarqalgan tog‘, tog‘ oldi, vodiy, sug‘oriladigan tekislik va urban landshaftlarning ekologik barqarorlik darajasi baholandi. Kartografik materiallar, statistik ma’lumotlar, aerokosmik suratlar hamda ilmiy adabiyotlar asosida landshaftlarning hozirgi ekologik holati va degradatsiya jarayonlari aniqlashtirildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, tog‘ va tog‘ oldi landshaftlarida ekologik holat nisbatan barqaror bo‘lsa, sug‘oriladigan va urban hududlarda antropogen bosim yuqori bo‘lib, tuproq sho‘rlanishi, suv va havo muhitining ifloslanishi kabi muammolar ustunlik qiladi. Shuningdek, iqlim o‘zgarishi jarayonlari landshaftlarning ekologik barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatayotgani aniqlandi. Maqola natijalari Samarqand viloyati landshaftlarini muhofaza qilish, ekologik holatini yaxshilash va hududiy rejalashtirishda ekologik yondashuvlarni takomillashtirish uchun ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

References

Karimov A.A. Landshaftlar ekologiyasi va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish. – Toshkent: Fan, 2016. – 232 b.

Abdullaev I., Raxmatullaev S. O‘zbekiston hududida ekologik barqarorlik va suv resurslari muammolari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2018. – 198 b.

Xamidov M.X. Geografik landshaftlar va ularning antropogen o‘zgarishi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2017. – 210 b.

Mirzaev T.M., Rasulov A.R. Samarqand viloyati landshaftlarining ekologik holati va degradatsiya jarayonlari // Geografiya va tabiiy resurslar. – 2020. – №2. – B. 34–41.

O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi. Samarqand viloyatining ekologik holati bo‘yicha yillik hisobot. – Toshkent, 2021. – 88 b.

Alimuhamedov B.J. Tabiiy landshaftlardan foydalanish va ularni muhofaza qilish asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2015. – 176 b.

FAO. Land degradation and sustainable land management in Central Asia. – Rome: FAO, 2018. – 142 p.

UNEP. Global environment outlook: Land and soil resources. – Nairobi: United Nations Environment Programme, 2019. – 156 p.

UNESCO. Climate change impacts on landscapes and ecosystems. – Paris: UNESCO Publishing, 2017. – 104 p.

Downloads

Published

2026-02-19 — Updated on 2026-02-20

Versions

How to Cite

Nortojiyeva Setora Sherzodovna. (2026). SAMARQAND VILOYATI LANDSHAFTLARI EKOLOGIK HOLATI VA ULARGA TAʼSIR ETUVCHI OMILLAR. IQRO , 20(01), 809–814. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/5413 (Original work published February 19, 2026)