MOLIYAVIY XATARLARNI BAHOLASH VA KORXONANIG BANDLIK EHTIMOLINI OLDINDAN BASHORAT QILISH MODELI
Keywords:
moliyaviy xatar, bankrotlik ehtimoli, Z-hisob modeli, Altman modeli, Taffler modeli, to‘lov qobiliyati, likvidlik, moliyaviy barqarorlik, boshqaruv hisobi, moliyaviy tahlil.Abstract
Zamonaviy bozor iqtisodiyoti va keskin raqobat sharoitida xo‘jalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy barqarorligini ta’minlash eng dolzarb vazifalardan biridir. Ushbu ilmiy maqolada korxonalar faoliyatida yuzaga keladigan moliyaviy xatarlarni o‘z vaqtida aniqlash va bashorat qilishning nazariy hamda amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi korxonaning to‘lov qobiliyatini yo‘qotish va bankrotlikka uchrash ehtimolini oldindan bashorat qilishning zamonaviy modellarini o‘rganishdan iborat. Maqolada moliyaviy va boshqaruv hisobi ma’lumotlari asosida inqirozli holatlarni diagnostika qilish mexanizmlari yoritib berilgan. Xususan, xalqaro amaliyotda keng qo‘llaniladigan Edvard Altmanning besh omilli Z-hisob modeli va Richard Tafflerning to‘rt omilli modeli qiyosiy tahlil qilindi. Tadqiqot jarayonida korxonaning real moliyaviy hisobotlari asosida likvidlik va to‘lov qobiliyati ko‘rsatkichlari hisob-kitob qilindi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, moliyaviy xatarlarni aniq baholash uchun bir nechta bashorat modellaridan kompleks ravishda foydalanish maqsadga muvofiqdir. Olingan natijalar asosida korxonaning moliyaviy barqarorligini oshirish va inqirozning oldini olish yuzasidan amaliy takliflar ishlab chiqildi.
References
Xodiyev B.Yu., Vaxobov D.A. Moliyaviy tahlil. – Toshkent: "Iqtisod-Moliya", 2021. – 320 b
Pardaev M.Q., Qodirov A.X. Korxonalarda moliyaviy barqarorlik va xatarlarni boshqarish. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2022. – 248 b
To‘xliyev N. Korxona iqtisodiyoti va moliyaviy menejment. – Toshkent: "O‘zbekiston", 2020. – 304 b
Taffler R.J. Forecasting Company Failure in the UK Using Discriminant Analysis and Financial Ratio Data // Journal of the Royal Statistical Society. – 1984. – Vol. 147, Part 3. – P. 342–384.
Karimov A.A., Ismoilov B.T. Buxgalteriya hisobi va moliyaviy tahlil standartlari. – Toshkent: "Sharq", 2023. – 272 b.
Kovalev V.V. Finansoviy analiz: upravleniye kapitalom, vibor investitsiy, analiz otchetnosti. – Moskva: "Finansi i statistika", 2021. – 512 s.
Umarov S.R. Inqirozga qarshi boshqaruv va bankrotlikni prognozlash mexanizmlari. – Toshkent: "TIUE", 2024. – 195 b.
Altman E.I. Financial Ratios, Discriminant Analysis and the Prediction of Corporate Bankruptcy // Journal of Finance. – 1968. – Vol. 23, No. 4. – P. 589–609.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo