SUN’IY INTELLEKTNING RIVOJLANISHI VA UNING MATN YARATISHDAGI O‘RNI
Keywords:
sun’iy intellekt, matn yaratish, tabiiy tilni qayta ishlash, til modellari, neyron tarmoqlar, Transformer, generativ sun’iy intellekt, ingliz tili, akademik yozuv, semantik izchillikAbstract
Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining rivojlanish bosqichlari, tabiiy tilni qayta ishlash tizimlarining shakllanishi hamda avtomatlashtirilgan matn yaratish jarayonidagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi sun’iy intellekt asosida matn yaratish texnologiyalarining evolyutsiyasini o‘rganish, ularning lingvistik va kommunikativ imkoniyatlarini aniqlash hamda matn sifati bilan bog‘liq afzallik va cheklovlarini baholashdan iborat. Tadqiqotda tavsifiy, qiyosiy-tahliliy va ilmiy umumlashtirish metodlaridan foydalanildi. Tahlil jarayonida qoidaviy yondashuvlar, statistik til modellari, neyron tarmoqlar va Transformer arxitekturasiga asoslangan zamonaviy til modellarining rivojlanish xususiyatlari o‘rganildi. Natijalar sun’iy intellektning matn yaratish imkoniyatlari grammatik shakllarni qayta ishlashdan kontekstga mos, mazmunan izchil va uslubiy jihatdan moslashtirilgan matnlar hosil qilish darajasigacha kengayganini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, semantik noaniqlik, faktik xatolar, kontekstni noto‘g‘ri talqin qilish va mualliflik mas’uliyati bilan bog‘liq muammolar saqlanib qolayotgani aniqlandi. Ayniqsa, ingliz tilini o‘qitish, tarjima, akademik yozuv va mustaqil ta’lim jarayonlarida sun’iy intellektdan foydalanish insonning tanqidiy fikrlashi hamda tahririy nazorati bilan uyg‘unlashishi lozim. Xulosa sifatida sun’iy intellekt matn yaratishning samarali yordamchi vositasi bo‘lishi, biroq inson muallifining lingvistik va mazmuniy nazoratini to‘liq almashtirmasligi asoslandi.
References
Turing A.M. Computing Machinery and Intelligence // Mind. – 1950. – Vol. 59, No. 236. – P. 433–460. – DOI: https://doi.org/10.1093/mind/LIX.236.433.
Bender E.M. Linguistic Fundamentals for Natural Language Processing: 100 Essentials from Morphology and Syntax. – San Rafael: Morgan & Claypool Publishers, 2013. – DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-02150-3.
Brown P.F., Della Pietra S.A., Della Pietra V.J., Mercer R.L. The Mathematics of Statistical Machine Translation: Parameter Estimation // Computational Linguistics. – 1993. – Vol. 19, No. 2. – P. 263–311.
Goodfellow I., Bengio Y., Courville A. Deep Learning. – Cambridge, MA: MIT Press, 2016.
Vaswani A., Shazeer N., Parmar N. [et al.] Attention Is All You Need // Advances in Neural Information Processing Systems. – 2017. – Vol. 30. – P. 5998–6008.
Brown T.B., Mann B., Ryder N. [et al.] Language Models are Few-Shot Learners // Advances in Neural Information Processing Systems. – 2020. – Vol. 33. – P. 1877–1901.
Bender E.M., Gebru T., McMillan-Major A., Shmitchell S. On the Dangers of Stochastic Parrots: Can Language Models Be Too Big? // Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency. – 2021. – P. 610–623. – DOI: https://doi.org/10.1145/3442188.3445922.
Jurafsky D., Martin J.H. Speech and Language Processing: An Introduction to Natural Language Processing, Computational Linguistics, and Speech Recognition with Language Models. – 3rd ed. – Online manuscript, 2026. – URL: https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo