O‘ZBEK TILINING DIALEKTAL XILMA-XILLIGI VA ADABIY TIL ME’YORLARI O‘RTASIDAGI MUNOSABAT

Authors

  • Olimjonova Sarvinoz Dolimjon qizi Andijon davlat chet tillari instituti Xorijiy til va adabiyot fakulteti Ingliz tili va adabiyoti yo‘nalishi, 1-kurs talabasi

Keywords:

o‘zbek tili, dialekt, sheva, lahja, adabiy til, til me’yori, ortoepiya, leksika, nutq madaniyati, milliy o‘zlik

Abstract

Ushbu maqolada o‘zbek tilining dialektal xilma-xilligi va adabiy til me’yorlari o‘rtasidagi munosabat ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda o‘zbek shevalarining qarluq, qipchoq va o‘g‘uz lahjalariga mansub guruhlari, ularning adabiy tilning shakllanishidagi o‘rni yoritilgan. Tadqiqotda tavsifiy, qiyosiy-tahliliy va kontekstual tahlil metodlaridan foydalanilgan. Shevalar bilan adabiy til o‘rtasidagi farqlar fonetik, leksik va grammatik sathlarda qiyosiy o‘rganilib, har bir sathga xos xususiyatlar aniqlangan. Shuningdek, adabiy me’yorlarning rasmiy yozma nutq, ta’lim va ommaviy axborot vositalaridagi ahamiyati, sheva unsurlarining badiiy adabiyotda qo‘llanilish sabablari ko‘rsatilgan. Natijada shevalarni adabiy tilga qarshi qo‘ymasdan, ularni milliy til boyligi sifatida asrash, rasmiy muhitda esa adabiy me’yorga izchil amal qilish zarurligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari filologiya, til o‘qitish va tarjima sohalarida foydalanilishi mumkin. Maqolada ushbu muvozanatni ta’minlashga qaratilgan amaliy takliflar ham ilgari surilgan.

References

Reshetov V.V., Shoabdurahmonov Sh. O‘zbek dialektologiyasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1978.

Shoabdurahmonov Sh. va boshqalar. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Fan, 1980–1981.

Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Talqin, 2005.

O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildli. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.

O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi Qonuni (1989-yil 21-oktabr, yangi tahriri 1995-yil 21-dekabr).

Downloads

Published

2026-11-09

How to Cite

Olimjonova Sarvinoz Dolimjon qizi. (2026). O‘ZBEK TILINING DIALEKTAL XILMA-XILLIGI VA ADABIY TIL ME’YORLARI O‘RTASIDAGI MUNOSABAT. IQRO , 24(02), 220–223. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9822