O‘ZBEK TILINING DIALEKTAL XILMA-XILLIGI VA ADABIY TIL ME’YORLARI O‘RTASIDAGI MUNOSABAT
Keywords:
o‘zbek tili, dialekt, sheva, lahja, adabiy til, til me’yori, ortoepiya, leksika, nutq madaniyati, milliy o‘zlikAbstract
Ushbu maqolada o‘zbek tilining dialektal xilma-xilligi va adabiy til me’yorlari o‘rtasidagi munosabat ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda o‘zbek shevalarining qarluq, qipchoq va o‘g‘uz lahjalariga mansub guruhlari, ularning adabiy tilning shakllanishidagi o‘rni yoritilgan. Tadqiqotda tavsifiy, qiyosiy-tahliliy va kontekstual tahlil metodlaridan foydalanilgan. Shevalar bilan adabiy til o‘rtasidagi farqlar fonetik, leksik va grammatik sathlarda qiyosiy o‘rganilib, har bir sathga xos xususiyatlar aniqlangan. Shuningdek, adabiy me’yorlarning rasmiy yozma nutq, ta’lim va ommaviy axborot vositalaridagi ahamiyati, sheva unsurlarining badiiy adabiyotda qo‘llanilish sabablari ko‘rsatilgan. Natijada shevalarni adabiy tilga qarshi qo‘ymasdan, ularni milliy til boyligi sifatida asrash, rasmiy muhitda esa adabiy me’yorga izchil amal qilish zarurligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari filologiya, til o‘qitish va tarjima sohalarida foydalanilishi mumkin. Maqolada ushbu muvozanatni ta’minlashga qaratilgan amaliy takliflar ham ilgari surilgan.
References
Reshetov V.V., Shoabdurahmonov Sh. O‘zbek dialektologiyasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1978.
Shoabdurahmonov Sh. va boshqalar. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Fan, 1980–1981.
Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Talqin, 2005.
O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildli. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.
O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi Qonuni (1989-yil 21-oktabr, yangi tahriri 1995-yil 21-dekabr).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo