AZƏRBAYCAN DİLİNİN TƏDRİSİNDƏ GENERATİV SÜNİ İNTELLEKT: PEDAQOJİ İMKANLAR, DİL KOMPETENSİYASI VƏ AKADEMİK DÜRÜSTLÜK

Authors

  • Qumral Çingiz qızı Qədimova ADPU, İnsan resusları və Kərgüzarlıq şöbəsinin müdiri

Keywords:

generativ süni intellekt, Azərbaycan dilinin tədrisi, dil kompetensiyası, rəqəmsal pedaqogika, linqvodidaktika, akademik yazı, akademik dürüstlük, formativ qiymətləndirmə

Abstract

Məqalədə generativ süni intellekt texnologiyalarının Azərbaycan dilinin tədrisində tətbiqi pedaqoji, linqvodidaktik və etik aspektlərdən araşdırılır. Tədqiqatın əsas məqsədi generativ süni intellektin dil kompetensiyasının inkişafına potensial təsirini, təlim prosesində yaratdığı didaktik imkanları və akademik dürüstlüklə bağlı meydana çıxan problemləri konseptual baxımdan təhlil etməkdir. Tədqiqatda elmi ədəbiyyatın analitik icmalı, müqayisəli təhlil və konseptual ümumiləşdirmə metodlarından istifadə olunur. UNESCO-nun süni intellektin təhsil və tədqiqatda tətbiqinə dair tövsiyələri, eləcə də generativ süni intellekt vasitəsilə yazı bacarıqlarının inkişafını araşdıran beynəlxalq tədqiqatlar nəzəri-metodoloji baza kimi nəzərdən keçirilir. Araşdırmada generativ süni intellektin Azərbaycan dili təlimində mətn yaratma, orfoqrafik və qrammatik səhvlərin müəyyənləşdirilməsi, leksik-semantik təhlil, fərdiləşdirilmiş geribildirim və kommunikativ bacarıqların inkişafı baxımından potensialı əsaslandırılır. Bununla yanaşı, dil öyrənənlərin texnologiyadan həddindən artıq asılılığı, yanlış dil məlumatlarının mənimsənilməsi, müəlliflik məsuliyyətinin qeyri-müəyyənliyi və akademik dürüstlük prinsiplərinin pozulması kimi risklər təhlil edilir. Azərbaycan dilinin struktur xüsusiyyətləri, milli-mədəni məzmunu və rəqəmsal resurslarının inkişafı kontekstində süni intellekt vasitələrinin pedaqoji baxımdan qiymətləndirilməsinin zəruriliyi vurğulanır. Nəticədə müəllim nəzarətini, öyrənənin fəal iştirakını və şəffaf qiymətləndirməni birləşdirən insanmərkəzli tətbiq modeli təklif edilir.

References

Miao, F., Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO. https://doi.org/10.54675/EWZM9535

Mahapatra, S. (2024). A mixed methods intervention study. Smart Learning Environments, 11, Article 9. https://doi.org/10.1186/s40561-024-00295-9

Li, M., Han, J. (2024). Exploring ChatGPT-supported teacher feedback in the EFL context. System, 126, Article 103502. https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103502

Yan, D.,Zhang, S. (2024). A mixed-method multiple case study. Humanities and Social Sciences Communications, 11, Article 1086. https://doi.org/10.1057/s41599-024-03543-y

Miao, F.,Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO. (Təhsil siyasəti, etik idarəetmə, məlumatların qorunması və insanmərkəzli yanaşma üzrə əsas metodoloji mənbə.) https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000386693

Kasneci, E., Sessler, K., Küchemann, S., Bannert, M., Dementieva, D., Fischer, F., Gasser, U., Groh, G., Günnemann, S., Hüllermeier, E., Krusche, S., Kutyniok, G., Michaeli, T., Nerdel, C., Pfeffer, J., Poquet, O., Sailer, M., Schmidt, A., Seidel, T., … Kasneci, G. (2023). On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, Article 102274. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2023.102274

Downloads

Published

2026-10-27

How to Cite

Qumral Çingiz qızı Qədimova. (2026). AZƏRBAYCAN DİLİNİN TƏDRİSİNDƏ GENERATİV SÜNİ İNTELLEKT: PEDAQOJİ İMKANLAR, DİL KOMPETENSİYASI VƏ AKADEMİK DÜRÜSTLÜK. IQRO , 24(01), 1227–1235. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9676