ФАЛСАФА ТАЪЛИМИДА ПЕРСОНАЛЛАШТИРИЛГАН ЎҚИТИШНИ СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТ АСОСИДА ТАШКИЛ ЭТИШНИНГ НАЗАРИЙ-ДИДАКТИК АСОСЛАРИ

Authors

  • Абдурашидов Дониёр Азизжон ўғли мустақил тадқиқотчи, Андижон ш.

Keywords:

фалсафа таълими, персоналлаштирилган ўқитиш, сунъий интеллект, индивидуал ўқув траекторияси, адаптив ўқитиш, фалсафий аргументация, танқидий фикрлаш, рақамли дидактика

Abstract

Мақолада илмий-педагогик, фалсафий ва меъёрий-ҳуқуқий манбалар таҳлили асосида фалсафа таълимида персоналлаштирилган ўқитишни сунъий интеллект технологиялари ёрдамида ташкил этишнинг назарий-дидактик асослари ёритилган. Фалсафий билимнинг диалогик, интерпретатив ва аргументатив табиатидан келиб чиққан ҳолда персоналлаштиришнинг тўрт ўлчови — тушунчавий-билиш, аргументатив, герменевтик ва рефлексив-автоном ўлчовлар таклиф этилган. Халқаро тадқиқотлар умумлаштирилиб, сунъий интеллектнинг бешта дидактик функцияси тизимлаштирилган ва антропоцентризм, диалогиклик, шаффофлик ҳамда этик масъулият тамойилларига таянувчи тўрт блокли концептуал модель асосланган. Шунингдек, сунъий интеллектдан фойдаланишнинг когнитив ва этик хавфлари таҳлил қилинган.

References

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 14 октябрдаги «Сунъий интеллект технологияларини 2030 йилга қадар ривожлантириш стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги ПҚ-358-сон қарори // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси (lex.uz), ҳужжат № 7158604.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 22 октябрдаги «Сунъий интеллект технологияларини янада ривожлантиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПФ-189-сон Фармони // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси (lex.uz), ҳужжат № 7789403.

Bloom B.S. The 2 Sigma Problem: The Search for Methods of Group Instruction as Effective as One-to-One Tutoring // Educational Researcher. – 1984. – Vol. 13, No. 6. – P. 4–16. – DOI: 10.3102/0013189X013006004.

Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes / ed. by M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, E. Souberman. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978. – 159 p.

Lipman M. Thinking in Education. 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2003. – 304 p.

Luckin R., Holmes W., Griffiths M., Forcier L.B. Intelligence Unleashed: An Argument for AI in Education. – London: Pearson, 2016. – 60 p.

Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. – Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019. – 250 p. – ISBN 978-1-794-29370-0.

Chen L., Chen P., Lin Z. Artificial Intelligence in Education: A Review // IEEE Access. – 2020. – Vol. 8. – P. 75264–75278. – DOI: 10.1109/ACCESS.2020.2988510.

Zawacki-Richter O., Marín V.I., Bond M., Gouverneur F. Systematic Review of Research on Artificial Intelligence Applications in Higher Education – Where Are the Educators? // International Journal of Educational Technology in Higher Education. – 2019. – Vol. 16. – Article 39. – DOI: 10.1186/s41239-019-0171-0.

Selwyn N. Should Robots Replace Teachers? AI and the Future of Education. – Cambridge: Polity Press, 2019. – 160 p.

Miao F., Holmes W., Huang R., Zhang H. AI and Education: Guidance for Policy-makers. – Paris: UNESCO, 2021. – 45 p. – ISBN 978-92-3-100447-6.

Kestin G., Miller K., Klales A., Milbourne T., Ponti G. AI Tutoring Outperforms In-Class Active Learning: An RCT Introducing a Novel Research-Based Design in an Authentic Educational Setting // Scientific Reports. – 2025. – Vol. 15. – Article 17458. – DOI: 10.1038/s41598-025-97652-6.

Favero L., Pérez-Ortiz J.A., Käser T., Oliver N. Enhancing Critical Thinking in Education by Means of a Socratic Chatbot // AI in Education and Educational Research (AIEER 2024) / ed. by F. Bellas, O. Fontenla-Romero. – Cham: Springer, 2025. – (Communications in Computer and Information Science; Vol. 2519). – P. 17–32. – DOI: 10.1007/978-3-031-93409-4_2.

Gerlich M. AI Tools in Society: Impacts on Cognitive Offloading and the Future of Critical Thinking // Societies. – 2025. – Vol. 15, No. 1. – Article 6. – DOI: 10.3390/soc15010006.

Lee H.-P., Sarkar A., Tankelevitch L., Drosos I., Rintel S., Banks R., Wilson N. The Impact of Generative AI on Critical Thinking: Self-Reported Reductions in Cognitive Effort and Confidence Effects From a Survey of Knowledge Workers // Proceedings of the 2025 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI '25). – New York: ACM, 2025. – P. 1–22. – DOI: 10.1145/3706598.3713778.

Anderson L.W., Krathwohl D.R., Airasian P.W., Cruikshank K.A., Mayer R.E., Pintrich P.R., Raths J., Wittrock M.C. (eds.). A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom's Taxonomy of Educational Objectives. – New York: Addison Wesley Longman, 2001. – 352 p.

Toulmin S.E. The Uses of Argument. Updated ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2003 (1st ed. 1958). – 262 p.

Downloads

Published

2026-10-09

How to Cite

Абдурашидов Дониёр Азизжон ўғли. (2026). ФАЛСАФА ТАЪЛИМИДА ПЕРСОНАЛЛАШТИРИЛГАН ЎҚИТИШНИ СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТ АСОСИДА ТАШКИЛ ЭТИШНИНГ НАЗАРИЙ-ДИДАКТИК АСОСЛАРИ. IQRO , 24(01), 660–666. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9455