KORXONALARDA FOYDA SOLIG‘I HISOBI VA HISOBOTINI IAS 12 STANDARTI ASOSIDA TASHKIL ETISHNI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Ermamatov Temurbek Narzulla o‘g‘li Bank-moliya akademiyasi magistranti

Keywords:

IAS 12, foyda solig‘i, kechiktirilgan soliq, vaqtinchalik farqlar, amortizatsiya, davlat grantlari, IAS 20, dastlabki tan olish istisnosi, Soliq kodeksi, MHXS

Abstract

Maqolada O‘zbekistonda moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga o‘tish sharoitida IAS 12 “Foyda soliqlari” standartini qo‘llashning metodologik muammolari tadqiq etilgan. Soliq kodeksi, IAS 16, IAS 20 va IAS 12 normalarining qiyosiy tahlili hamda balans usulidagi modellashtirish asosida uchta natija olingan. Birinchidan, asosiy vositalar bo‘yicha vaqtinchalik farqlarning yuzaga kelishi buxgalteriya va soliq amortizatsiyasi normalari nisbatiga, amortizatsiya usuliga va tugatish qiymatiga bog‘liq. Ikkinchidan, budjet mablag‘lari hisobiga yaratilgan aktivlar bo‘yicha kechiktirilgan soliq mablag‘ning huquqiy shakli va berilish shakliga bog‘liq: ustav kapitaliga hissa vaqtinchalik farq keltirib chiqarmaydi, pul shaklidagi grantga dastlabki tan olish istisnosi qo‘llanadi, grantlar orasida esa 22A-band faqat haqqoniy qiymatda aks ettirilgan natura shaklidagi grantlarga tatbiq etiladi. Natijalar asosida korxonalar, uchun takliflar ishlab chiqilgan.

References

Görlitz, A. va Dobler, M. (2023). Financial accounting for deferred taxes: a systematic review of empirical evidence. Management Review Quarterly, 73(1), pp. 113–165. DOI: 10.1007/s11301-021-00233-w.

Hanlon, M. va Heitzman, S. (2010). A review of tax research. Journal of Accounting and Economics, 50(2–3), pp. 127–178.

IASB (2021). Deferred Tax related to Assets and Liabilities arising from a Single Transaction (Amendments to IAS 12). London: IFRS Foundation.

IASB (2023a). IAS 12 Income Taxes. London: IFRS Foundation.

IASB (2023b). International Tax Reform—Pillar Two Model Rules (Amendments to IAS 12). London: IFRS Foundation.

IASB (2023c). IFRS Accounting Standards: IAS 16; IAS 20; IFRS 1. London: IFRS Foundation.

Kurbonov, B.E. (2026). Moliyaviy hisob va soliq hisobi o‘rtasidagi tafovutlarni muvofiqlashtirish. Qo‘qon universiteti xabarnomasi, 18(B), pp. 154–157. DOI: 10.54613/ku.v18iB.1699.

Kvaal, E. va Nobes, C. (2010). International differences in IFRS policy choice: A research note. Accounting and Business Research, 40(2), pp. 173–187.

Nobes, C. va Parker, R. (2020). Comparative International Accounting. 14-nashri. Harlow: Pearson.

Obidxonov, X.X. (2026). O‘zbekistonda kechiktirilgan soliq majburiyatlarining buxgalteriya hisobi uslubiyotini takomillashtirish masalalari. International Finance & Accounting, 1-son, pp. 1–6.

Okenwa, O.C., Egbunike, F.C. va Abiahu, M-F.C. (2017). Assessment of deferred tax recognition and measurement under IFRS and Nigeria-SAS: An empirical examination. Asian Journal of Economics, Business and Accounting, 5(1), pp. 1–21.

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi (2024a). 5-son BHMS "Asosiy vositalar". 2024-yil 14-iyundagi 133-son buyruq, ro‘yxat raqami 3546.

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi (2024b). Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlarini (IFRS) joriy etish bo‘yicha tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. Vazirlik yangiliklari, 09.07.2024. URL: https://gov.uz/imv/news/view/16015

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi (2026). Moliyaviy hisobotni tuzish va taqdim etishning konseptual asoslari. 2026-yil 6-maydagi 362-son buyruq, ro‘yxat raqami 3854.

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi (2022). 2022-yil 10-noyabrdagi 61-son buyruqqa 7-ilova: IAS 12 «Foyda soliqlari”. Ro‘yxat raqami 3400, 09.12.2022.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2020). "Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga o‘tish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida". 2020-yil 24-fevraldagi PQ-4611-son qaror.

O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (2019). O‘RQ-599-son, XII bo‘lim "Foyda solig‘i" (2026-yil 1-yanvardan amaldagi tahrir). URL: https://lex.uz/docs/4674902

Phillips, J., Pincus, M. va Rego, S.O. (2003). Earnings management: New evidence based on deferred tax expense. The Accounting Review, 78(2), pp. 491–521.

Downloads

Published

2026-10-07

How to Cite

Ermamatov Temurbek Narzulla o‘g‘li. (2026). KORXONALARDA FOYDA SOLIG‘I HISOBI VA HISOBOTINI IAS 12 STANDARTI ASOSIDA TASHKIL ETISHNI TAKOMILLASHTIRISH. IQRO , 24(01), 491–497. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9417