DAVLAT CHEGARASINI QO‘RIQLASHNING HUQUQIY ASOSLARI

Authors

  • Nuraliyev Abror Jumanazar o'g'li Mustaqil izlanuvchi

Keywords:

davlat chegarasi, chegara xavfsizligi, davlat chegarasini qo‘riqlash, chegara rejimi, chegara zonasi, Davlat xavfsizlik xizmati, Chegara qo‘shinlari, chegara nazorati, o‘tkazish punkti, milliy xavfsizlik, xalqaro huquq, suverenitet

Abstract

В статье системно анализируются конституционно-правовые, административно-правовые и международно-правовые основы охраны Государственной границы Республики Узбекистан. Рассматриваются правовой статус государственной границы, принципы её установления и изменения, субъекты охраны и защиты границы, режим государственной границы, правовой статус пограничной зоны и пунктов пропуска, а также вопросы ответственности за нарушения пограничного законодательства. Исследованы Конституция Республики Узбекистан, Закон Республики Узбекистан № ЗРУ-868 «О Государственной границе», постановление Кабинета Министров № 700, а также соответствующие нормы международного права. Обосновывается, что охрана государственной границы представляет собой не только военную деятельность, но и комплекс правовых, организационных, контрольных, оперативно-розыскных и режимных мероприятий. Особое внимание уделено вопросам законности, соблюдения прав человека, межведомственного взаимодействия и международного сотрудничества с сопредельными государствами.

References

O‘zbekiston Respublikasi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Toshkent, 2023. 3-, 17–20-moddalar. Elektron rasmiy nashr.

Saidov A.X. Xalqaro huquq. Toshkent: Adolat. Davlat hududi, davlat chegarasi va delimitatsiya-demarkatsiya masalalari yoritilgan bo‘limlar, elektron nashr, 2024-yilgi elektron nusxa, tegishli sahifalar.

O‘zbekiston Respublikasi. O‘zbekiston Respublikasining Davlat chegarasi to‘g‘risida: O‘RQ-868-son Qonun, 13.09.2023. 1–3, 5–27, 46, 52-moddalar. Elektron rasmiy nashr.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. O‘zbekiston Respublikasi Davlat chegarasiga oid ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida: 700-son qaror, 24.10.2024. 1-ilova, 1–65-bandlar; 2-ilova, tegishli bandlar. Elektron rasmiy nashr.

Crawford J. Brownlie’s Principles of Public International Law. 9th ed. Oxford: Oxford University Press, 2019. Chapter 8, “Forms of governmental authority over territory”, pp. 191–200.

Brownlie I. Brownlie’s Principles of Public International Law. 8th ed. Oxford: Oxford University Press, 2012. Part III, “Territorial Sovereignty”, pp. 203–254.

O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi. O‘zbekiston Respublikasining Davlat chegarasini kesib o‘tish tartibi. Elektron huquqiy maslahat materiali. Davlat chegarasini kesib o‘tish, o‘tkazish punktlari va zarur hujjatlar bo‘yicha tegishli bo‘limlar.

United Nations. Charter of the United Nations. San Francisco, 1945. Article 2, particularly paragraphs 1, 3 and 4. Rasmiy elektron nashr.

President of the Republic of Uzbekistan. System of State Border Protection Improvement Discussed. 27 August 2019. Davlat chegarasi xavfsizligini takomillashtirish va xalqaro hamkorlik masalalariga oid rasmiy material.

United Nations. International Covenant on Civil and Political Rights. New York, 1966. Article 12. Shaxsning erkin harakatlanishi va mamlakatni tark etish huquqiga oid norma.

United Nations. United Nations Convention on the Law of the Sea. Montego Bay, 1982. Part II, Articles 2–3, 17–25. Hududiy suverenitet va chegaraviy suvlar rejimiga oid qoidalar.

Blake G.H., Schofield R.N. Boundaries and State Territory in the Middle East and North Africa. Middle East & North African Studies Press, 1987. 167 p.; xalqaro chegaralar va davlat hududiga oid bo‘limlar, pp. 5–20, 54–80.

Potočný M., Ondřej J. Mezinárodní právo veřejné: zvláštní část. 5th amended and extended ed. Praha: C.H. Beck, 2006. 511 p.; davlat hududi va xalqaro suvlar bo‘yicha tegishli material, p. 129.

Klučka J. Medzinárodné právo verejné. Bratislava: Iura Edition, 2008. 684 p.; davlat hududi va xalqaro-huquqiy yurisdiksiya bo‘yicha tegishli material, p. 271.

David V., Sladký P., Zbořil F. Mezinárodní právo veřejné s kazuistikou. 1st ed. Příbram: Leges, 2008. 392 p.; davlat hududi va chegaralarga oid material, p. 153.

O‘zbekiston Respublikasi. O‘zbekiston Respublikasining Davlat chegarasi to‘g‘risida: 820-I-son Qonun, 20.08.1999. Qonun 2023-yilgi O‘RQ-868-son Qonun asosida o‘z kuchini yo‘qotgan; tarixiy-huquqiy qiyoslash uchun davlat chegarasi rejimi, chegarani jihozlash va chegarani kesib o‘tishga oid 8–14-moddalar.

O‘zbekiston Respublikasi. O‘zbekiston Respublikasining Davlat xavfsizlik xizmati to‘g‘risidagi qonunchilik hujjatlari. Davlat xavfsizligini ta’minlash va vakolatli organlar faoliyatiga oid tegishli normalar.

O‘zbekiston Respublikasi. Jinoyat kodeksi. Davlat chegarasini qonunga xilof ravishda kesib o‘tish va tegishli jinoyat-huquqiy javobgarlik normalari.

Downloads

Published

2026-10-03

How to Cite

Nuraliyev Abror Jumanazar o'g'li. (2026). DAVLAT CHEGARASINI QO‘RIQLASHNING HUQUQIY ASOSLARI. IQRO , 24(01), 107–114. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9314