ТУРИЗМ ВА МЕҲМОНДЎСТЛИК СОҲАСИДА ПСИХОЛОГЛАРНИНГ ЎРНИ: ЎЗБЕКИСТОН МЕҲМОНХОНАЛАРИ МИСОЛИДА КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛ

Authors

  • Бекматов Камол Рихсибоевич Туризм соҳаси бўйича тадқиқотчи, “Chevrolet Hotel Tour” MЧЖ раҳбари
  • Хакимова Хилола Турсуновна Психология соҳаси бўйича тадқиқотчи

Keywords:

туризм, меҳмондўстлик, меҳмонхона, психолог, психологик хавфсизлик, эмоционал меҳнат, меҳмон тажрибаси, сервис, касбий стресс, эмоционал интеллект, гид, ходимлар фаровонлиги, Ўзбекистон туризми

Abstract

Мазкур мақолада туризм ва меҳмондўстлик соҳасида психологик омилларнинг аҳамияти ҳамда психолог мутахассисларнинг меҳмонхона хўжалигидаги функционал ўрни тадқиқ этилган. Тадқиқотнинг асосий эътибори меҳмонхона ходимларининг психологик барқарорлиги, эмоционал меҳнат, хизмат кўрсатиш маданияти, меҳмонлар билан коммуникация, конфликтларни бошқариш, касбий стресс, ишдан қониқиш ва меҳмонларнинг туристик тажрибаси ўртасидаги ўзаро боғлиқликка қаратилган. Ўзбекистонда туризм инфратузилмасининг кенгайиши меҳмонхона ва шунга ўхшаш жойлаштириш воситалари сони ҳамда улардан фойдаланувчилар ҳажмини оширмоқда. Миллий статистика маълумотларига кўра, 2025 йилда меҳмонхона ва шунга ўхшаш жойлаштириш воситалари сони 2 257 тага етган, ушбу воситаларда жойлаштирилган ташриф буюрувчилар сони эса 3,38 млн кишини ташкил этган. 2019 йилга нисбатан объектлар сони икки баравардан ортиқ, жойлаштирилганлар сони эса қарийб 54 фоизга кўпайган. Бу ҳолат меҳмондўстлик соҳасида инсон ресурсларини, хусусан, психологик компетенцияларни ривожлантириш масаласини долзарблаштиради. Мақолада Ўзбекистоннинг туризм соҳасини тартибга солувчи меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар, миллий статистика маълумотлари ва замонавий илмий ёндашувлар асосида психологнинг меҳмонхонадаги вазифалари тизимлаштирилган. Шунингдек, меҳмонхона корхоналари учун “психологик меҳмондўстлик” модели таклиф этилган.

References

Ўзбекистон Республикасининг “Туризм тўғрисида”ги Қонуни, 2019 йил 18 июль, ЎРҚ-549-сон.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 10 июлдаги 433-сон қарори — Ўзбекистон Республикасида туризм соҳасини тиклаш ва ривожлантириш учун қулай шарт-шароитлар яратиш чора-тадбирлари тўғрисида.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 27 ноябрдаги 622-сон қарори — Оилавий меҳмон уйлари, хостеллар, ўтовли ва чодирли оромгоҳлар фаолиятини ташкил этиш тўғрисида.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 12 январдаги PF-9-сон Фармони — Республикага хорижий туристлар оқимини кескин ошириш ҳамда ички туризмни янада жадаллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 7 сентябрдаги 550-сон қарори — Меҳмонхона хўжалиги фаолиятини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш соҳасидаги айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 30 декабрдаги 915-сон қарори — Туристик кластерлар фаолиятини ташкил этиш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида.

Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси. SIAT статистик маълумотлар базаси: меҳмонхона ва шунга ўхшаш жойлаштириш воситалари сони ҳамда уларда жойлаштирилган ташриф буюрувчилар сони.

Saito, H., Brozović, D., & Baum, T. Well-being of hospitality employees: A systematic literature review. International Journal of Hospitality Management, 2025.

Wong, A. K. F., Kim, S., Gamor, E., Koseoglu, M. A., & Liu, Y. Advancing Employees’ Mental Health and Psychological Well-being Research in Hospitality and Tourism. Journal of Hospitality & Tourism Research, 2025.

Jung, H.-S., Hwang, Y.-H., & Yoon, H.-H. Impact of Hotel Employees’ Psychological Well-Being on Job Satisfaction and Pro-Social Service Behavior. Sustainability, 2023.

Liu, C. Y. N., Lei, Z., & Gan, M. The effects of perceived trust and psychological safety on the emotions and behaviour of hotel employees. Humanities and Social Sciences Communications, 2025.

Zhang, H., Filep, S., Matteucci, X., Vada, S., & Moyle, B. Positive Psychology Interventions for Hospitality Management. International Journal of Hospitality & Tourism Administration, 2025.

Downloads

Published

2026-10-03

How to Cite

Бекматов Камол Рихсибоевич, & Хакимова Хилола Турсуновна. (2026). ТУРИЗМ ВА МЕҲМОНДЎСТЛИК СОҲАСИДА ПСИХОЛОГЛАРНИНГ ЎРНИ: ЎЗБЕКИСТОН МЕҲМОНХОНАЛАРИ МИСОЛИДА КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛ. IQRO , 24(01), 58–70. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9308