46-CI İL “QƏRARLAR”I VƏ SƏMƏD VURĞUN: “ÜİK(b)P MK-NIN ƏDƏBİYYAT VƏ İNCƏSƏNƏT HAQQINDA QƏRARLARI”NDAN 80 İL, S.VURĞUNUN ANADAN OLMASINDAN 120 İL KEÇİR

Authors

  • Təyyar Salamoğlu Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, Filologiya elmləri doktoru, professor

Keywords:

tarixilik, ədəbiyyat, incəsənət, sosialist realizmi, mərhələ, yarımmərhələ

Abstract

Problemin qoyuluşu ədəbi prosesin hərəkətinin obyektiv mənzərəsini yaratmaqla S.Vurğun yaradıcılığını tarixilik prinsipi ilə qiymətləndirməyi nəzərdə tutur. Bu məqsədi həyata keçirmək üçün sovet dövrü Azərbaycan ədəbiyyatının keçən əsrin 20-ci illərindən 50-ci illərin ortalarına qədər keçdiyi yolun yarımmərhələləri fərqləndirilir. 1946-cı ildən 50-ci illərin ortalarına qədər sonuncu yarımmərhələ kimi götürülür. Yarımmərhələnin səciyyəvi əlamətlərini ümumiləşdirmək üçün ÜİK(b)P MK-nın ədəbiyyat və incəsənət haqqındakı 46-cı il “Qərarları” təhlil müstəvisinə çıxarılır və əks məntiqlə oxunur. 46-cı il “Qərarları”nda deyilənlərdən çıxış edib 46-cı ilə qədər və 46-cı ildən sonra bütövlükdə ümumittifaq, eyni zamanda, milli ədəbi prosesdə cərəyan edən hadisələr, estetik hərəkatın tipologiyası araşdırılır.S.Vurğunun 46-cı ilin ilk qərarından əvvəl və sonra yazılmış məqalələri əsasında bu qərarların milli ədəbi prosesə təsir imkanları tədqiq edilir. 46-cı il qərarlarından sonra ədəbi prosesdə baş verən hadisələrlə əvvəlki yarımmərhələdəki proseslər müqayisə müstəvisinə gətirilir. Nəticə olaraq göstərilir ki, həm ümumittifaq, həm də milli ədəbi prosesdə 46-cı ilə qədər cərəyan edən hadisələrdə sosrealizmə müqavimət hərəkatı kifayət qədər güclü olmuş, ortaya qoyulan bədii əsərlərin mühüm bir qismində sosrealizm çevrəsindən kənara çıxılmışdır. Məqalədə bu kənaraçıxmanın S.Vurğun yaradıcılığı üçün səciyyəvi cəhətləri üzərində də dayanılır.

References

Arif M. Seçilmiş əsərləri. Üç cilddə. I cild. Bakı. Azərbaycan SSR EA nəşriyyatı. 1967.

Azərbaycan sovet ədəbiyyatı tarixi. İki cilddə. II cild. Bakı. Azərbaycan SSR EA nəşriyyatı. 1967.

Əsgərli Z. XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı: Qiymətləndirmə və perspektivlər/ XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı məsələləri I kitab. Bakı. Elm, 2006.

Hüseyn M. Əsərləri. On cilddə. IX cild. Bakı. Yazıçı, 1979.

Rzayev Y. Azərbaycan romanı:siyasət və düşüncə. Bakı. Elm, 2010.

ÜİK(b)P MK-nın ədəbiyyat və incəsənət haqqında qərarları. Bakı, Azərnəşr,1950.

Vurğun S. Əsərləri. Altı cilddə.V cild. Bakı. Elm,1972.

Downloads

Published

2026-09-30

How to Cite

Təyyar Salamoğlu. (2026). 46-CI İL “QƏRARLAR”I VƏ SƏMƏD VURĞUN: “ÜİK(b)P MK-NIN ƏDƏBİYYAT VƏ İNCƏSƏNƏT HAQQINDA QƏRARLARI”NDAN 80 İL, S.VURĞUNUN ANADAN OLMASINDAN 120 İL KEÇİR. IQRO , 23(02), 681–695. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9290