TABIATGA ZARAR YETKAZGAN KIM? EKOLOGIK HUQUQBUZARLIK UCHUN FUQAROLAR VA KORXONALAR JAVOBGARLIGI

Authors

  • Choriyeva Jasmina Narzullayevna O’zbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi universiteti talabasi,
  • Usmonov Muhammadali Bahritdinovich Ilmiy rahbar:

Keywords:

ekologik huquqbuzarlik, atrof-muhit, tabiatni muhofaza qilish, ma’muriy javobgarlik, jinoiy javobgarlik, ekologik zararni qoplash, fuqarolarning ekologik huquqlari, O‘zbekiston qonunchiligi, tabiiy resurslar, ekologik xavfsizlik.

Abstract

Mazkur maqolada ekologik huquqbuzarlik O‘zbekiston qonunchiligi nuqtai nazaridan tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotda ekologik huquqbuzarlik nafaqat tabiiy resurslarning kamayishi bilan, balki fuqarolar va yuridik shaxslarning atrof-muhitga nisbatan mas’uliyatsiz munosabati, qonun talablariga rioya etmasligi natijasida yuzaga keluvchi ijtimoiy-huquqiy hodisa sifatida talqin etiladi. Maqolada ekologik huquqbuzarlikning tushunchasi, uning havoni, suvni, yerni, o‘simlik va hayvonot dunyosini ifloslantirish kabi asosiy turlari ko‘rib chiqilgan. Alohida e’tibor

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, "Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida"gi Qonun, Jinoyat kodeksining XIV bobi (193–204-moddalar) va Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning VIII bobi (65–96-moddalar) asosida fuqarolar va korxonalarning ma’muriy, jinoiy hamda fuqarolik-huquqiy (moddiy) javobgarligini tahlil qilishga qaratilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, jazo choralarining qo‘llanilishi shaxsni tabiatga yetkazilgan zararni to‘liq qoplash majburiyatidan ozod etmaydi, bu esa ekologik huquq tizimining muhim prinsipi hisoblanadi. Shuningdek, maqolada fuqarolarning qulay atrof-muhitga ega bo‘lish, ekologik ma’lumot olish va sudga murojaat qilish kabi huquqlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari ekologik huquqbuzarlikning oldini olish faqat qonuniy jazo choralari orqali emas, balki jamiyatning ekologik-huquqiy ongini oshirish orqali ham amalga oshirilishi zarurligini ko‘rsatadi.

References

IPCC. Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press, 2021.

IPCC. Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report. Cambridge University Press, 2022.

IPCC. Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report. Geneva: Intergovernmental Panel on Climate Change, 2023.

UNESCO/UN-Water. United Nations World Water Development Report 2024: Water for Prosperity and Peace. Paris: UNESCO, 2024.

UNESCO/UN-Water. United Nations World Water Development Report 2023: Partnerships and Cooperation for Water. Paris: UNESCO, 2023.

FAO. AQUASTAT– FAO’s Global Information System on Water and Agriculture. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.

Frenken, K. Irrigation in Central Asia in Figures: AQUASTAT Survey– 2012. FAO, Rome, 2013.

World Bank. Central Asia Water and Energy Program: Working for Energy and Water Security. Washington, DC: World Bank.

World Bank. Building a Water Secure Future in Central Asia. Washington, DC: World Bank 2024.

Downloads

Published

2026-09-14

How to Cite

Choriyeva Jasmina Narzullayevna, & Usmonov Muhammadali Bahritdinovich. (2026). TABIATGA ZARAR YETKAZGAN KIM? EKOLOGIK HUQUQBUZARLIK UCHUN FUQAROLAR VA KORXONALAR JAVOBGARLIGI. IQRO , 23(02), 170–173. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9070