O‘ZBEKISTONDAGI ME’MORIY OBIDALAR VA SAN’AT ASARLARINI TA’MIRLASH VA SAQLAB QOLISHNING MA’NAVIY-TARIXIY AHAMIYATI

Authors

  • Sultonova Intizor Qobil qizi 15-sonli umumiy o‘rta ta’lim maktabi o‘qituvchisi, magistr

Keywords:

madaniy meros, me’moriy obida, restavratsiya, konservatsiya, ta’mirlash, autentiklik, tarixiy xotira, milliy o‘zlik, ma’naviy meros, monumental san’at, amaliy-bezak san’ati, an’anaviy hunarmandchilik, tarixiy shahar, raqamli hujjatlashtirish.

Abstract

 Ushbu maqolada O‘zbekistondagi me’moriy obidalar va san’at asarlarini ta’mirlash, konservatsiya qilish, restavratsiya qilish hamda ularning tarixiy-badiiy qimmatini saqlab qolish masalasi ma’naviy-tarixiy xotira, milliy o‘zlik va avlodlararo madaniy uzviylik nuqtayi nazaridan tadqiq etiladi. Tadqiqotda moddiy madaniy meros obyektlari faqat me’moriy yoki estetik qiymatga ega fizik obyektlar emas, balki xalqning tarixiy tajribasi, dunyoqarashi, ilmiy tafakkuri, badiiy didi, diniy-falsafiy qarashlari va hunarmandchilik an’analarini o‘zida mujassamlashtirgan tarixiy manbalar sifatida talqin qilinadi. Maqolada Samarqand, Buxoro, Xiva va Shahrisabz tarixiy-madaniy makonlari misolida restavratsiyaning ilmiy, ijtimoiy va ma’naviy funksiyalari tahlil qilinadi. Shuningdek, tarixiy obyektlarni muhofaza qilishda autentiklik, minimal aralashuv, an’anaviy material va texnologiyalardan foydalanish, ilmiy hujjatlashtirish, raqamli monitoring hamda an’anaviy hunarmandchilikni rivojlantirishning ahamiyati asoslanadi. Tadqiqot natijasida madaniy merosni saqlashning “moddiy obyekt – tarixiy axborot – ma’naviy xotira” konseptual modeli taklif etiladi.

References

O‘zbekiston Respublikasi. Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risidagi Qonun. 2001-yil 30-avgust, 269-II-son.

UNESCO. Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage. Paris, 1972.

UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris, 2003.

ICOMOS. International Charter for the Conservation and Restoration of Monuments and Sites (The Venice Charter). Venice, 1964.

ICOMOS. The Nara Document on Authenticity. Nara, 1994.

Jokilehto J. A History of Architectural Conservation. Oxford: Butterworth-Heinemann, 1999.

Feilden B.M. Conservation of Historic Buildings. 3rd ed. Oxford: Architectural Press, 2003.

UNESCO World Heritage Centre. Samarkand – Crossroad of Cultures. World Heritage List, No. 603.

Downloads

Published

2026-09-10

How to Cite

Sultonova Intizor Qobil qizi. (2026). O‘ZBEKISTONDAGI ME’MORIY OBIDALAR VA SAN’AT ASARLARINI TA’MIRLASH VA SAQLAB QOLISHNING MA’NAVIY-TARIXIY AHAMIYATI. IQRO , 23(02), 102–110. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9037