NEYRON TARMOQLAR ASOSIDA O'ZBEK TILIDAGI MATNLARNING SEMANTIK TAHLILI VA HISSIYOTLARNI AVTOMATIK ANIQLASH MODELLARINI YARATISH

Authors

  • Buriyeva Madina Aliyorovna Webster universiteti MA Tesol Magistratura talabasi
  • Mamatkulova Saidaxon Shukurjonovna O’zbekiston Jahon tillari universiteti Dotsent, filalogiya fanlari doktori

Keywords:

O'zbek tili, tabiiy tilni qayta ishlash (NLP), hissiyotlarni tahlil qilish (Sentiment Analysis), chuqur o'rganish, LSTM, BiLSTM, Uzbek-BERT, semantik tahlil, neyron tarmoqlar.

Abstract

Mazkur maqolada o'zbek tilidagi matnlarni chuqur o'rganish (Deep Learning) va zamonaviy neyron tarmoqlar arxitekturasi asosida semantik tahlil qilish hamda hissiyotlarni (Sentiment Analysis) avtomatik aniqlash masalalari atroflicha o'rganilgan. O'zbek tilining aglutinativ xususiyatlari, morfo-sintaktik murakkabliklari va resurslarning cheklanganligi sharoitida matn vektorlash usullari (FastText, Uzbek-BERT) hamda LSTM, BiLSTM, Transformer kabi neyron tarmoq modellarining samaradorligi qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida o'zbek tilidagi ijtimoiy tarmoq sharhlari va yangiliklar matnlarining hissiyotlarini aniqlovchi optimallashtirilgan model taklif etilib, uning aniqlik ko'rsatkichlari (Accuracy, Precision, Recall, F1-score) bo'yicha eksperimental natijalar keltirilgan.

References

Mikolov, T., Sutskever, I., Chen, K., Corrado, G. S., & Dean, J. (2013). Distributed representations of words and phrases and their compositionality. Advances in Neural Information Processing Systems, 26, 3111-3119.

Devlin, J., Chang, M. W., Lee, K., & Toutanova, K. (2018). BERT: Pre-training of deep bidirectional transformers for language understanding. arXiv preprint arXiv:1810.04805.

Bojanowski, P., Grave, E., Joulin, A., & Mikolov, T. (2017). Enriching word vectors with subword information.

Transactions of the Association for Computational Linguistics, 5, 135-146.

Pennington, J., Socher, R., & Manning, C. D. (2014). Glove: Global vectors for word representation. Proceedings of the 2014 conference on empirical methods in natural language processing (EMNLP), 1532-1543.

Юсупов, Б. Р., & Рахимов, Ш. У. (2022). Ўзбек тилидаги матнларни табиий тилни айта ишлаш (NLP) усуллари ёрдамида талил илиш муаммолари. Ахборот технологиялари ва телекоммуникациялар муаммолари, 4(2), 45-52.

Karimova, M. A. (2023). Sentiment analysis in Turkic languages: Challenges and solutions for the Uzbek language. Journal of Intelligent Systems and Data Science, 11(1), 18-29.

Vaswani, A., Shazeer, N., Parmar, N., Uszkoreit, J., Jones, L., Gomez, A. N., Kaiser, Ł., & Polosukhin, I.

(2017). Attention is all you need. Advances in Neural Information Processing Systems, 30, 5000-5010.

Gensig, R., & O'Brien, S. (2021). Deep Learning for Natural Language Processing: Text Classification and Sentiment Analysis. Springer Nature, 312 p.

Downloads

Published

2026-09-10

How to Cite

Buriyeva Madina Aliyorovna, & Mamatkulova Saidaxon Shukurjonovna. (2026). NEYRON TARMOQLAR ASOSIDA O’ZBEK TILIDAGI MATNLARNING SEMANTIK TAHLILI VA HISSIYOTLARNI AVTOMATIK ANIQLASH MODELLARINI YARATISH. IQRO , 23(02), 98–101. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9036