SUN’IY INTELLEKTNI TARTIBGA SOLISHDA RIVOJLANGAN DAVLATLAR QONUNCHILIGI TAHLILI

Authors

  • Xushnazar Jo‘rayev Toshkent davlat yuridik universiteti, Huquq va texnologiyalar sho‘basi o‘qituvchisi

Keywords:

sun’iy intellekt, SI tizimi ta’minotchisi, foydalanuvchi, avtomatlashtirilgan qaror, inson nazorati, shaffoflik, sun’iy kontentni belgilash, tushuntirish olish huquqi.

Abstract

Maqolada sun’iy intellektni tartibga solish bo‘yicha besh yetakchi davlat — Yevropa Ittifoqi, Janubiy Koreya, AQSh, Yaponiya va Xitoy — qonunchiligi qiyosiy tahlil qilingan. Har bir davlat sun’iy intellektni qanday nazorat qilishni tanlagani, bu tanlov nimaga asoslanganligi va amaliyotda qanday natija berayotgani ko‘rsatilgan: Yevropa Ittifoqi tizimning xavf darajasiga qarab qattiq talablar joriy etsa, Janubiy Koreya yumshoq va rag‘batlantiruvchi yo‘lni tanlagan, AQSh shtatlari (Kolorado, Kaliforniya, Illinoys) bir-biridan farqli uchta yechim qo‘llagan, Xitoy esa alohida qonun o‘rniga ma’muriy reglamentlar orqali qat’iy nazorat o‘rnatgan. Yondashuvlar tubdan farq qilsa-da, ularning barchasida uchta umumiy unsur borligi aniqlandi: shaffoflik talabi, sun’iy intellekt yordamida yaratilgan kontentni majburiy markirovka qilish va muhim qarorlarda inson nazoratining saqlanishi lozimligi qonunchilikda mustahkamlab qo‘yildi.

References

Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act). OJ L, 2024/1689, 12.7.2024.

Regulation (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI). OJ, 24.07.2026.

Framework Act on the Development of Artificial Intelligence and Establishment of Trust (Act No. 20676, Republic of Korea, 2025).

Act on Promotion of Research and Development, and Utilization of Artificial Intelligence-related Technology (Act No. 53 of 2025, Japan).

Interim Measures for the Management of Generative Artificial Intelligence Services (PRC, 2023); Measures for Labelling AI-Generated and Synthetic Content (PRC, 2025); GB 45438-2025.

Senate Bill 26-189 (Colorado, 2026); Senate Bill 53 (California, 2025); House Bill 3773 (Illinois).

Bradford A. The Brussels Effect: How the European Union Rules the World. — Oxford University Press, 2020.

Veale M., Zuiderveen Borgesius F. Demystifying the Draft EU Artificial Intelligence Act // Computer Law Review International. 2021. Vol. 22, No. 4. P. 97–112.

Kaminski M.E., Malgieri G. Algorithmic Impact Assessments under the GDPR // International Data Privacy Law. 2021. Vol. 11, No. 2. P. 125–159.

Malgieri G., Comandé G. Why a Right to Legibility of Automated Decision-Making Exists in the GDPR // International Data Privacy Law. 2020. Vol. 10, No. 1. P. 24–34.

Wachter S., Mittelstadt B., Russell C. Why fairness cannot be automated // Computer Law & Security Review. 2021. Vol. 41. Art. 105567.

One Law Sets South Korea’s AI Policy — and One Weak Link Could Break It. ITIF, 2025.

South Korea: Comprehensive AI Legal Framework Takes Effect. Library of Congress, Global Legal Monitor, 2026.

Downloads

Published

2026-09-10

How to Cite

Xushnazar Jo‘rayev. (2026). SUN’IY INTELLEKTNI TARTIBGA SOLISHDA RIVOJLANGAN DAVLATLAR QONUNCHILIGI TAHLILI. IQRO , 23(02), 25–35. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9018