YO‘L BITUMLARINING SIFAT KO‘RSATKICHLARINI YAXSHILASHDA POLIMER MODIFIKATORLARNING TA’SIRI

Authors

  • Abdullayeva Shoxista Shuxratovna Texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),

Keywords:

yo‘l bitumi, polimer modifikator, SBS, EVA, maydalangan rezina kukuni, asfaltbeton, fizik-mexanik xossalar, reologik xossalar, penetratsiya, yumshash harorati, cho‘ziluvchanlik, elastiklik, qovushqoqlik, qarishga chidamlilik, ekspluatatsion xossalar, yo‘l qoplamasi.

Abstract

Mazkur maqolada avtomobil yo‘llari qurilishida qo‘llaniladigan yo‘l bitumlarining sifat ko‘rsatkichlarini yaxshilashda polimer modifikatorlarning ahamiyati va samaradorligi ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda stiren-butadien-stiren (SBS), etilen-vinilatsetat (EVA), maydalangan rezina kukuni, polietilen va boshqa zamonaviy polimer modifikatorlarning bitumning fizik-mexanik, reologik hamda ekspluatatsion xossalariga ta’siri o‘rganildi. Penetratsiya, yumshash harorati, cho‘ziluvchanlik, elastiklik, qovushqoqlik, yopishqoqlik va qarishga chidamlilik kabi asosiy sifat ko‘rsatkichlari laboratoriya sinovlari hamda ilmiy adabiyotlar asosida kompleks baholandi. Tadqiqot natijalari polimer modifikatsiyasi bitumning harorat barqarorligini oshirishi, deformatsiyaga va charchashga chidamliligini yaxshilashi, asfaltbeton qoplamalarda iz hosil bo‘lishi hamda termik yoriqlar paydo bo‘lishini kamaytirishini ko‘rsatdi. Shuningdek, mahalliy iqlim va transport yuklamalari sharoitlari uchun optimal polimer modifikatorlarni tanlash bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalari yo‘l qurilishida yuqori sifatli bitum bog‘lovchilarni yaratish, asfaltbeton qoplamalarning xizmat muddatini uzaytirish va ekspluatatsion xarajatlarni kamaytirishga xizmat qiladi.

References

Read J., Whiteoak D. The Shell Bitumen Handbook. 6th Edition. ICE Publishing, London, 2015.

Speight J. G. The Chemistry and Technology of Petroleum. 5th Edition. CRC Press, Boca Raton, 2014.

Asphalt Institute. MS-2 Asphalt Mix Design Methods. 7th Edition. Lexington, Kentucky, 2015.

Asphalt Institute. MS-4 Asphalt Handbook. 7th Edition. Lexington, Kentucky, 2020.

ASTM D5/D5M-20. Standard Test Method for Penetration of Bituminous Materials.

ASTM D36/D36M-14. Standard Test Method for Softening Point of Bitumen (Ring-and-Ball Apparatus).

ASTM D113-17. Standard Test Method for Ductility of Asphalt Materials.

ASTM D4402/D4402M. Standard Test Method for Viscosity Determination of Asphalt Binder Using a Rotational Viscometer.

ASTM D7175. Standard Test Method for Determining the Rheological Properties of Asphalt Binder Using a Dynamic Shear Rheometer.

AASHTO M320. Performance-Graded Asphalt Binder Specification.

EN 12591:2009. Bitumen and Bituminous Binders – Specifications for Paving Grade Bitumens.

SHRP-A-369. Binder Characterization and Evaluation. Strategic Highway Research Program, Washington D.C.

Roberts F. L., Kandhal P. S., Brown E. R., Lee D. Y., Kennedy T. W. Hot Mix Asphalt Materials, Mixture Design and Construction. NAPA Research and Education Foundation, 2011.

Hunter R. N., Self A., Read J. The Shell Bitumen Handbook. ICE Publishing, London.

O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi. Avtomobil yo‘llarini loyihalash va qurish bo‘yicha me’yoriy hujjatlar. Toshkent, 2023.

O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi. Avtomobil yo‘llarida sifat nazoratini tashkil etish bo‘yicha metodik tavsiyalar. Toshkent, 2022.

Mirzayev A. Avtomobil yo‘llarini qurish texnologiyasi. Toshkent: Tafakkur, 2020.

Karimov Sh., Rasulov M. Asfaltbeton va bitum materiallari texnologiyasi. Toshkent: Fan va texnologiya, 2022.

International Road Federation (IRF). World Road Statistics 2024. Geneva, 2024.

PIARC – World Road Association. Road Materials and Pavement Performance. Paris, 2023.

European Asphalt Pavement Association (EAPA). Asphalt in Figures 2023. Brussels, 2023.

Zhang J., Yu J., Wu S. Laboratory Investigation of Asphalt Binder Modified with Composite Polymer Additives. Construction and Building Materials. 2018.

Downloads

Published

2026-08-30

How to Cite

Abdullayeva Shoxista Shuxratovna. (2026). YO‘L BITUMLARINING SIFAT KO‘RSATKICHLARINI YAXSHILASHDA POLIMER MODIFIKATORLARNING TA’SIRI. IQRO , 23(01), 492–501. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8968