QANDLI DIABET BILAN OG’RIGAN BEMORLARDA YURAK ISHEMIK KASALLIGINI ERTA ANIQLASHNING ZAMONAVIY BIOMARKER VA INSTRUMENTAL USULLARI: ADABIYOTLAR SHARHI

Authors

  • Abdulazizov Diyorbek Jahongir o’g’li CAMU xalqaro tibbiyot universiteti , “Kardiologiya” magistratura yo’nalishi magistranti

Keywords:

qandli diabet, yurak ishemik kasalligi, yuqori sezuvchan troponin, NT-proBNP, global longitudinal deformatsiya, koronar kaltsiy indeksi, kompyuter tomografik angiografiya, miokard perfuzion stsintigrafiyasi, sun’iy intellekt, erta tashxis.

Abstract

2-tur qandli diabet (QD2) bilan og’rigan bemorlarda yurak ishemik kasalligi (YIK) ko’pincha og’riqsiz yoki atipik klinik alomatlar bilan kechishi sababli, uni faqat subyektiv shikoyatlarga tayanib aniqlash yetarli emas. Ushbu maqolada QD2 bemorlarida YIKni erta aniqlashning zamonaviy biokimyoviy va instrumental usullari adabiyotlar tahlili asosida yoritilgan. Yuqori sezuvchan troponinlar, natriuretik peptidlar (NT-proBNP) va yallig’lanish markerlari (hs-CRP) kabi biokimyoviy ko’rsatkichlarning diagnostik ahamiyati, an’anaviy EKG va yuklama sinovlarining diabetik bemorlardagi cheklovlari, ekokardiografik strain-analiz (global longitudinal deformatsiya) orqali subklinik diabetik kardiomiopatiyani aniqlash imkoniyatlari, koronar arteriyalar kaltsiy indeksi va kompyuter tomografik angiografiyaning prognostik qiymati, miokard perfuzion stsintigrafiyasining koronar mikrovaskulyar disfunksiyani aniqlashdagi o’rni hamda sun’iy intellekt asosidagi EKG tahlili kabi istiqbolli yo’nalishlar batafsil ko’rib chiqilgan. Maqolada bir usulli emas, balki bir nechta biomarker va instrumental usullarni birlashtirgan kompleks diagnostik algoritmning klinik amaliyotga joriy etilishi zarurligi asoslangan.

References

Vinik AI, Ziegler D. Diabetic cardiovascular autonomic neuropathy. Circulation. 2007;115(3):387–397.

Wackers FJ, Young LH, Inzucchi SE, et al. Detection of silent myocardial ischemia in asymptomatic diabetic subjects: the DIAD study. Diabetes Care. 2004;27(8):1954–1961.

Thygesen K, Alpert JS, Jaffe AS, et al. Fourth universal definition of myocardial infarction (2018). Eur Heart J. 2019;40(3):237–269.

Reichlin T, Hochholzer W, Bassetti S, et al. Early diagnosis of myocardial infarction with sensitive cardiac troponin assays. N Engl J Med. 2009;361(9):858–867.

deFilippi CR, de Lemos JA, Christenson RH, et al. Association of serial measures of cardiac troponin T using a sensitive assay with incident heart failure and cardiovascular mortality in older adults. JAMA. 2010;304(22):2494–2502.

McDonagh TA, Metra M, Adamo M, et al. 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur Heart J. 2021;42(36):3599–3726.

Ridker PM. Clinical application of C-reactive protein for cardiovascular disease detection and prevention. Circulation. 2003;107(3):363–369.

Fleischmann KE, Hunink MG, Kuntz KM, Douglas PS. Exercise echocardiography or exercise SPECT imaging? A meta-analysis of diagnostic test performance. JAMA. 1998;280(10):913–920.

Underwood SR, Anagnostopoulos C, Cerqueira M, et al. Myocardial perfusion scintigraphy: the evidence. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2004;31(2):261–291.

Ernande L, Bergerot C, Rietzschel ER, et al. Diastolic dysfunction in patients with type 2 diabetes mellitus: is it really the first marker of diabetic cardiomyopathy? J Am Soc Echocardiogr. 2011;24(11):1268–1275.

Jellis C, Wright J, Kennedy D, et al. Association of imaging markers of myocardial fibrosis with metabolic and functional disturbances in early diabetic cardiomyopathy. Circ Cardiovasc Imaging. 2011;4(6):693–702.

Taegtmeyer H, McNulty P, Young ME. Adaptation and maladaptation of the heart in diabetes: part I: general concepts. Circulation. 2002;105(14):1727–1733.

Agatston AS, Janowitz WR, Hildner FJ, Zusmer NR, Viamonte M, Detrano R. Quantification of coronary artery calcium using ultrafast computed tomography. J Am Coll Cardiol. 1990;15(4):827–832.

Greenland P, Bonow RO, Brundage BH, et al. ACCF/AHA 2007 clinical expert consensus document on coronary artery calcium scoring by computed tomography. Circulation. 2007;115(3):402–426.

SCOT-HEART Investigators. Coronary CT angiography and 5-year risk of myocardial infarction. N Engl J Med. 2018;379(10):924–933.

Camici PG, Crea F. Coronary microvascular dysfunction. N Engl J Med. 2007;356(8):830–840.

Murthy VL, Naya M, Foster CR, et al. Association between coronary vascular dysfunction and cardiac mortality in patients with and without diabetes mellitus. Circulation. 2012;126(15):1858–1868.

Attia ZI, Kapa S, Lopez-Jimenez F, et al. Screening for cardiac contractile dysfunction using an artificial intelligence-enabled electrocardiogram. Nat Med. 2019;25(1):70–74.

Grant PJ. Diabetes mellitus as a prothrombotic condition. J Intern Med. 2007;262(2):157–172.

Beckman JA, Creager MA, Libby P. Diabetes and atherosclerosis: epidemiology, pathophysiology, and management. JAMA. 2002;287(19):2570–2581.

Cosentino F, Grant PJ, Aboyans V, et al. 2019 ESC Guidelines on diabetes, pre-diabetes, and cardiovascular diseases developed in collaboration with the EASD. Eur Heart J. 2020;41(2):255–323.

American Diabetes Association. Consensus development conference on the diagnosis of coronary heart disease in people with diabetes. Diabetes Care. 1998;21(9):1551–1559.

Kannel WB, McGee DL. Diabetes and cardiovascular disease: the Framingham study. JAMA. 1979;241(19):2035–2038.

World Health Organization. Global report on diabetes. Geneva: WHO Press; 2016.

O’zbekiston Respublikasi Sog’liqni saqlash vazirligi. Qandli diabet va yurak-qon tomir kasalliklarini boshqarish bo’yicha milliy klinik protokollar. Toshkent (so’nggi nashr).

Downloads

Published

2026-08-26

How to Cite

Abdulazizov Diyorbek Jahongir o’g’li. (2026). QANDLI DIABET BILAN OG’RIGAN BEMORLARDA YURAK ISHEMIK KASALLIGINI ERTA ANIQLASHNING ZAMONAVIY BIOMARKER VA INSTRUMENTAL USULLARI: ADABIYOTLAR SHARHI. IQRO , 23(01), 457–461. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8955