O‘RMON RESURSLARIDAN FOYDALANISHNI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MASALALARI

Authors

  • Istamova Mo'mina Shohruh qizi Markaziy Osiyo atrof muhit va iqlim O’zgarishini o’rganish universiteti (Green university) Atrof Muhit huquqi Attof muhit huquqi 1-kurs

Keywords:

o‘rmon resurslari, o‘rmon fondi, o‘rmon fondi yerlari, ekologik huquq, o‘rmondan foydalanish, o‘rmonlarni muhofaza qilish, ijara, elektron auksion, davlat nazorati, ekologik xavfsizlik, biologik xilma-xillik.

Abstract

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida o‘rmon resurslaridan foydalanishni huquqiy tartibga solishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. O‘rmon resurslarining ekologik, iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyati, o‘rmon fondi yerlarining huquqiy maqomi, o‘rmondan foydalanish turlari, o‘rmondan foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlari, davlat boshqaruvi hamda nazorat mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, “O‘rmon to‘g‘risida”gi Qonuni, Yer kodeksi, ekologik qonunchilik va so‘nggi yillarda qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar asosida o‘rmon resurslaridan foydalanishning amaldagi huquqiy mexanizmlari tahlil qilinadi. Rasmiy statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 2023-yilda O‘zbekiston Respublikasida o‘rmon xo‘jaliklarining umumiy yer maydoni 11 738,1 ming gektarni tashkil etgan. O‘rmon fondi yerlarining katta qismi cho‘l hududlariga to‘g‘ri kelishi mamlakatda o‘rmon resurslarini boshqarishning o‘ziga xos huquqiy mexanizmlarini shakllantirish zaruratini ko‘rsatadi. Maqolada o‘rmon fondi yerlaridan foydalanishning shartnoma, ijara, elektron auksion, investitsiya shartnomasi va davlat-xususiy sheriklik kabi shakllari, shuningdek ekologik cheklovlar va javobgarlik masalalari yoritiladi. Tadqiqot natijasida o‘rmon fondi yerlarining huquqiy muhofazasini kuchaytirish, foydalanishning shaffofligini oshirish, monitoring va davlat nazoratini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosalar ishlab chiqilgan.

References

Usmonov M.B., Rustamboyev M.H., Xolmuminov J.T. va boshq. Ekologiya huquqi. Darslik. – Toshkent: TDYI, 2006. – 361 b. O‘rmonlarning huquqiy holati, ekologik nazorat va tabiiy resurslardan foydalanish masalalari: 154–176-b.

O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi agentligi. O‘rmon xo‘jaligi sohasining umumiy ko‘rsatkichlari va o‘rmon fondi yerlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar. – Toshkent, 2025. – 1–3-b.

O‘zbekiston Respublikasi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Yangi tahrir, 2023-yil 30-aprel. – Toshkent, 2023. – 20–23-b.

O‘zbekiston Respublikasi. “O‘rmon to‘g‘risida”gi Qonun, 1999-yil 15-aprel, 770-I-son, 2018-yil 16-apreldagi O‘RQ–475-son Qonuni tahririda. – 1–18-b.; xususan, 31-, 36–46-moddalar.

O‘zbekiston Respublikasi. O‘zbekiston Respublikasining Yer kodeksi, 1998-yil 30-aprel, 598-I-son. – 74–78-b.; 76-modda.

O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. O‘rmon xo‘jaliklarining umumiy yer maydoni. SIAT ma’lumotlar bazasi. – Toshkent, 2024. – 1–3-b.

Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). Global Forest Resources Assessment 2020: Main Report. – Rome: FAO, 2020. – 1–8-b.

O‘zbekiston Respublikasi. O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida. 2026-yil 7-fevral. – 1–4-b.

Qayimov A.Q., Berdiyev E.T. Dendrologiya: o‘rmon xo‘jaligi va ko‘kalamzorlashtirish ixtisosligi talabalari uchun darslik. – Toshkent: Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2012. – 336 b. O‘zbekiston o‘rmonlarining biologik va ekologik xususiyatlari: 112–118-b.

O‘zbekiston Respublikasi. “O‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi Qonun. – Toshkent, amaldagi tahrir. – 181–188-b.

O‘zbekiston Respublikasi. “Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar to‘g‘risida”gi Qonun. – Toshkent, 2004/2005. – 304–306-b.

O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Adolat” milliy huquqiy axborot markazi. O‘rmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, ko‘paytirish, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish tartibiga doir uslubiy qo‘llanma. – Toshkent, 2019. – 173–176-b.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi. O‘rmon fondi yerlari muhofazasi yanada kuchaytiriladi. – Toshkent, 2026. – 1–3-b.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi. O‘rmon xo‘jaligi sohasiga oid qonun loyihasi ko‘rib chiqildi. – Toshkent, 2026. – 1–3-b.

Karimov D.T. O‘zbekistonda o‘rmon xo‘jaliklarini moliyalashtirishning nazariy-huquqiy asoslari. – 2024. – 1–6-b.

Xudoyberdiyeva Z.X., Abdumo‘minov M.J. O‘simlik dunyosi va o‘rmonlarni muhofaza qilish hamda ulardan foydalanishni huquqiy tartibga solish. – 2026. – 1–6-b.

Downloads

Published

2026-08-23

How to Cite

Istamova Mo'mina Shohruh qizi. (2026). O‘RMON RESURSLARIDAN FOYDALANISHNI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MASALALARI. IQRO , 23(01), 368–373. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8935