AMU-QASHQADARYO HAVZASIDA SUV RESURSLARIDAN SAMARALI FOYDALANISH VA TEJAMKOR TEXNOLOGIYALARNI JORIY ETISHNING STRATEGIK YO'NALISHLARI
Keywords:
Amu-Qashqadaryo havzasi, suv resurslari tanqisligi, tomchilatib sug'orish, irrigatsiya samaradorlik koeffitsienti (FIK), diskret sug'orish, suv balansi, suvni tejaydigan texnologiyalar.Abstract
Ushbu tadqiqot Amu-Qashqadaryo havzasida tobora kuchayib borayotgan suv tanqisligi sharoitida suv resurslaridan oqilona va samarali foydalanish hamda suv tejamkor texnologiyalarni keng joriy etish masalariga bag'ishlangan. Ishda havzaning gidrologik holati, irrigatsiya tizimlaridagi suv yo'qotishlari hamda qishloq xo'jaligi ekinlarini sug'orishda zamonaviy texnologiyalarning (tomchilatib, yomg'irlatib va diskret sug'orish) samaradorligi qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatdiki, tomchilatib sug'orish tizimlarini joriy etish orqali suv sarfini 35–40% ga qisqartirish va hosildorlikni 20–25% ga oshirish imkoniyati mavjud. Maqolada Amu-Qashqadaryo havzasining o'ziga xos gidrogeologik sharoitini hisobga olgan holda suvni boshqarishni raqamlashtirish va klasterlar miqyosida tejamkor texnologiyalarni bosqichma-bosqich tatbiq etish bo'yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-juldagi PF-6024-son "O'zbekiston Respublikasi suv xo'jaligini rivojlantirishning 2020–2030-yillarga mo'ljallangan konsepsiyasini tasdiqlash to'g'risida"gi Farmoni.
Mamataliev, M., & Rakhimov, S. (2022). Water resources management and efficient irrigation technologies in Aral Sea Basin. Journal of Hydrology and Agricultural Water Management, 45(2), 112–125.
Ishchanov, J., & Karimov, A. (2023). Evaluating the economic viability of drip irrigation under pump-lifted water supply systems in Uzbekistan. Agricultural Water Management, 278, 108150.
Qahhorov, U. T. (2021). Amu-Qashqadaryo havzasida gidrotexnik inshootlar samaradorligini oshirish va suv yo'qotishlarini kamaytirish usullari. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti, 184-b.
FAO. (2024). Coping with water scarcity in Central Asia: Advanced irrigation techniques and regional water policy. Food and Agriculture Organization Report, Rome.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo