AMU-QASHQADARYO HAVZASIDA SUV RESURSLARIDAN SAMARALI FOYDALANISH VA TEJAMKOR TEXNOLOGIYALARNI JORIY ETISHNING STRATEGIK YO'NALISHLARI

Authors

  • Meyliqulova Asal Jovli qizi Qarshi davlat texnika universiteti, Transport va qurilish muhandisligi fakulteti, GID 201-24 guruh talabasi

Keywords:

Amu-Qashqadaryo havzasi, suv resurslari tanqisligi, tomchilatib sug'orish, irrigatsiya samaradorlik koeffitsienti (FIK), diskret sug'orish, suv balansi, suvni tejaydigan texnologiyalar.

Abstract

Ushbu tadqiqot Amu-Qashqadaryo havzasida tobora kuchayib borayotgan suv tanqisligi sharoitida suv resurslaridan oqilona va samarali foydalanish hamda suv tejamkor texnologiyalarni keng joriy etish masalariga bag'ishlangan. Ishda havzaning gidrologik holati, irrigatsiya tizimlaridagi suv yo'qotishlari hamda qishloq xo'jaligi ekinlarini sug'orishda zamonaviy texnologiyalarning (tomchilatib, yomg'irlatib va diskret sug'orish) samaradorligi qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatdiki, tomchilatib sug'orish tizimlarini joriy etish orqali suv sarfini 35–40% ga qisqartirish va hosildorlikni 20–25% ga oshirish imkoniyati mavjud. Maqolada Amu-Qashqadaryo havzasining o'ziga xos gidrogeologik sharoitini hisobga olgan holda suvni boshqarishni raqamlashtirish va klasterlar miqyosida tejamkor texnologiyalarni bosqichma-bosqich tatbiq etish bo'yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.                       

References

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-juldagi PF-6024-son "O'zbekiston Respublikasi suv xo'jaligini rivojlantirishning 2020–2030-yillarga mo'ljallangan konsepsiyasini tasdiqlash to'g'risida"gi Farmoni.

Mamataliev, M., & Rakhimov, S. (2022). Water resources management and efficient irrigation technologies in Aral Sea Basin. Journal of Hydrology and Agricultural Water Management, 45(2), 112–125.

Ishchanov, J., & Karimov, A. (2023). Evaluating the economic viability of drip irrigation under pump-lifted water supply systems in Uzbekistan. Agricultural Water Management, 278, 108150.

Qahhorov, U. T. (2021). Amu-Qashqadaryo havzasida gidrotexnik inshootlar samaradorligini oshirish va suv yo'qotishlarini kamaytirish usullari. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti, 184-b.

FAO. (2024). Coping with water scarcity in Central Asia: Advanced irrigation techniques and regional water policy. Food and Agriculture Organization Report, Rome.

Downloads

Published

2026-08-05

How to Cite

Meyliqulova Asal Jovli qizi. (2026). AMU-QASHQADARYO HAVZASIDA SUV RESURSLARIDAN SAMARALI FOYDALANISH VA TEJAMKOR TEXNOLOGIYALARNI JORIY ETISHNING STRATEGIK YO’NALISHLARI. IQRO , 23(01), 90–94. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8817