MÜASİR AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ SİNONİMLİK: SEMANTİK-STRUKTUR TƏHLİL VƏ FUNKSİONAL XÜSUSİYYƏTLƏR

Authors

  • İbrahimova Sahilə Rafiq qızı Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti Müasir Azərbaycan dili kafedrasının baş müəllimi, fil.ü.f.dok

Keywords:

sinonimlik, leksik semantika, dominant söz, ideoqrafik sinonimlər, üslubi sinonimlər, leksik-semantik sistem, nitq mədəniyyəti.

Abstract

Məqalədə müasir Azərbaycan dilçiliyinin vacib problemlərindən biri olan leksik və qrammatik sinonimlik məsələləri kompleks semantik-struktur aspekt daxilində təhlil olunur. Sinonimlik dilin leksik-semantik sisteminin zənginliyini, təfəkkürün dəqiqliyini və nitqin üslubi rəngarəngliyini təmin edən əsas kateqoriyalardan biridir. Tədqiqat işində sinonimlərin mənşəyi, onların tam (mutlaq) və nisbi (ideoqrafik, üslubi) növləri, dominant (əsas) sözün müəyyənləşdirilməsi meyarları və dilin qənaət prinsipi ilə qarşılıqlı əlaqəsi araşdırılır. Həmçinin, rəqəmsallaşma və müasir kommunikasiya şəraitində sinonimik cərgələrin genişlənmə dinamikası, xarici mənşəli sözlərin milli qarşılıqlarla sinonimləşmə prosesi təhlil edilir. Aparılan təhlillər göstərir ki, sinonimlik yalnız leksik vahidlərin eynimənalılığı ilə məhdudlaşmır, o, həm də nitqdə təkrarçılığın qarşısını alan və fikir ifadəsində incə çalarları reallaşdıran mühüm funksional-üslubi mexanizmdir.

References

Axundov A.A. Dil və təfəkkürün qarşiliqli əlaqəsi. Baki: Elm, 2012, 180 s.

Həsənov H.A. Müasir dilçiliyin aktual problemləri. Baki: Maarif, 2018, 240 s.

Məmmədov F.Y. Virtual məkanda dilin transformasiyasi // Filologiya məsələləri jurnali, №4, Baki: Elm və təhsil, 2021, s. 42-49.

Seyidov Y.M. Azərbaycan dilinin qrammatikasi. Baki: Baki Universiteti Nəşriyyati, 2015, 312 s.

Veysəlli F.Y. Dilçiliyə giriş. Baki: Təhsil, 2010, 280 s.

Downloads

Published

2026-07-31

How to Cite

İbrahimova Sahilə Rafiq qızı. (2026). MÜASİR AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ SİNONİMLİK: SEMANTİK-STRUKTUR TƏHLİL VƏ FUNKSİONAL XÜSUSİYYƏTLƏR. IQRO , 22(02), 597–599. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8778