QISHLOQ XO‘JALIGI YERLARINING TRANSFORMATSIYASI: AN’ANAVIY RESURSDAN KO‘P FUNKSIYALI AKTIVGA O‘TISH

Authors

  • Aydarbekova Aruana Erbol qizi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti yetakchi mutaxassisi

Keywords:

qishloq xo‘jaligi yerlari, yer resurslari, yer degradatsiyasi, regenerativ dehqonchilik, karbon sekvestratsiya, agrivoltaika, raqamli qishloq xo‘jaligi, yer iqtisodiyoti, barqaror rivojlanish, O‘zbekiston.

Abstract

Mazkur maqolada qishloq xo‘jaligi yerlarining zamonaviy sharoitdagi transformatsiya jarayonlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, global miqyosda yer resurslari an’anaviy ishlab chiqarish vositasidan ko‘p funksiyali iqtisodiy aktivga aylanib bormoqda. Xususan, yerlarning ekologik (karbon sekvestratsiya), iqtisodiy (yangi daromad manbalari) va texnologik (raqamlashtirish, sun’iy intellekt) funksiyalari kengaymoqda. Maqolada yer degradatsiyasi, iqlim o‘zgarishi va resurslar cheklanganligi sharoitida ushbu transformatsiyaning asosiy omillari aniqlanadi. Shuningdek, O‘zbekiston misolida yer resurslarini boshqarish tizimidagi islohotlar va ularning iqtisodiy ahamiyati baholanadi. Tadqiqot yakunida yer resurslaridan samarali foydalanish, ularni raqamlashtirish, regenerativ qishloq xo‘jaligini rivojlantirish hamda yangi iqtisodiy mexanizmlarni joriy etish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqiladi.

References

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO). Yer degradatsiyasi va cho‘llanish bo‘yicha ma’lumotlar.

https://www.fao.org/neareast/news/details/desertification-and-drought-day-2024--united-for-land--our-legacy--our-future/en

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO). 10 milliard aholini oziq-ovqat bilan ta’minlash uchun yer, tuproq va suv resurslarini samarali boshqarish. https://www.fao.org/newsroom/detail/better-land--soil-and-water-management-key-to-feeding-10-billion-people--fao-warns/en

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO). Tuproq eroziyasi va yer degradatsiyasi bo‘yicha asosiy xulosalar.

https://www.fao.org/about/meetings/soil-erosion-symposium/key-messages/en/

Birlashgan Millatlar Tashkiloti (UN-SPIDER). Yer degradatsiyasining global ta’siri bo‘yicha ma’lumotlar. https://un-spider.org/links-and-resources/data-sources/daotm-land-degradation

Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha hukumatlararo ekspertlar guruhi (IPCC). “Iqlim o‘zgarishi va yer resurslari” maxsus hisoboti. https://www.ipcc.ch/srccl/

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO). FAOSTAT – yer resurslari bo‘yicha statistika bazasi.

https://www.fao.org/faostat/en/#data/RL

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO). Arab mintaqasida qishloq xo‘jaligi yerlarining degradatsiyasi bo‘yicha tadqiqot. https://www.fao.org/newsroom/detail/fao-study-reveals-alarming-agricultural-land-degradation-in-the-arab-region/en

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO). Geoinformatsion platforma va yer monitoringi vositalari.

https://www.fao.org/geospatial/resources/detail/en/c/1250719/

O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi. Qishloq xo‘jaligi yerlarini rivojlantirish bo‘yicha ma’lumotlar. https://www.digital.gov.uz/en/news/view/130056

Jahon banki (World Bank). Karbon narxlash (Carbon Pricing) bo‘yicha global panel. https://www.worldbank.org/en/topic/climatechange/brief/carbon-pricing-dashboard

Jahon banki (World Bank). Markaziy Osiyoda suv resurslari bo‘yicha hisobot. https://www.worldbank.org/en/region/eca/publication/water-in-central-asia

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO). Tuproqni boshqarish va barqaror foydalanish portali.

https://www.fao.org/soils-portal/soil-management/en/

AQSh Milliy qayta tiklanuvchi energiya laboratoriyasi (NREL). Agrivoltaika bo‘yicha ilmiy tadqiqot hisobotlari. https://www.nrel.gov/docs/fy22osti/80580.pdf

Downloads

Published

2026-07-30

How to Cite

Aydarbekova Aruana Erbol qizi. (2026). QISHLOQ XO‘JALIGI YERLARINING TRANSFORMATSIYASI: AN’ANAVIY RESURSDAN KO‘P FUNKSIYALI AKTIVGA O‘TISH. IQRO , 22(02), 565–570. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8766