XORAZM MINTAQASINI BARQAROR RIVOJLANTIRISHDA EKOTURIZM KLASTERLARINING OʻRNI
Keywords:
antropogen yuk, fazoviy tahlil, geoinformatsion tizimlar, hududiy klasterlashuv, masofadan zondlash, tabiiy landshaftAbstract
Xorazm mintaqasida pasttekislik relyefi, suv resurslarining notekis taqsimlanishi va antropogen bosimning oshishi ekoturizm klasterlarini joylashtirishda fazoviy aniqlikni talab qiladi. Tadqiqotning maqsadi viloyatning tabiiy-geografik sharoitlariga tayangan holda ekoturizm klasterlari uchun eng maqbul hududlarni aniqlash va ularning barqaror rivojlanishdagi rolini baholashdan iborat boʻldi. Tahlilda GIS (geoinformatsion tizimlar), masofadan zondlash maʻlumotlari, NDVI, EVI va LST indekslari, shuningdek DEM va SRTM asosidagi topografik qatlamlar qoʻllanildi; hududlar koʻp mezonli fazoviy baholash va tasniflash yoʻli bilan taqqoslandi. Olingan natijalar ekoturizm klasterlari uchun qulay zonalar suv bilan taʻminlangan, relʻefi nisbatan barqaror va yashil qoplami saqlangan uchastkalarda jamlanganini koʻrsatdi. Tasniflash aniqligini baholashda p<0,05 darajasida sezilarli farqlar kuzatildi, yakuniy sintezda esa p=0,021 boʻyicha hududlar oʻrtasida aniq fazoviy tafovut tasdiqlandi. Ushbu natijalar klaster joylashuvini tanlashda ekologik cheklovlar va rekreatsion salohiyatni bir vaqtda hisobga olish zarurligini koʻrsatadi. Ilmiy hissa sifatida Xorazm uchun GIS va masofadan zondlashga tayangan hududiy baholash modeli ishlab chiqildi, u ekologik barqarorlik va turizm rejalashtirishini bogʻlovchi amaliy fazoviy asos boʻlib xizmat qiladi.
References
Tursunov B.B. Xorazm vohasida ekologik turizmni rivojlantirishning geografik asoslari // Oʻzbekiston geografik jamiyati axborotnomasi. — 2022. — №3. — B. 18-24.
Qosimov N.N. Xorazm viloyatida turizm klasterlarini shakllantirishning hududiy xususiyatlari // Geodeziya, kartografiya va geoinformatika. — 2021. — №4. — B. 33-39.
Chalov S.R., Koshkarov A.V., Puzachenko M.Yu. Геоэкологические основы устойчивого развития природно-территориальных комплексов // Известия Российской академии наук. Серия географическая. — 2021. — №5. — С. 12-24.
Nishonov A.A. Xorazm mintaqasida rekreatsion resurslardan foydalanish va ekoturizm istiqbollari // OʻzMU xabarlari. Geografiya seriyasi. — 2023. — №1. — B. 57-63.
Karimov J.J. Xorazm viloyatida ekologik turizm infratuzilmasini rivojlantirish masalalari // Oʻzbekiston geografik jamiyati axborotnomasi. — 2024. — №2. — B. 41-47.
Низомова Д.Ш. Геоэкологические проблемы устойчивого развития Хорезмского оазиса // Вестник Ташкентского государственного педагогического университета. — 2021. — №2. — С. 88-95.
Лихачева Э.А., Бочкарев В.Н. Ландшафтно-экологические подходы к развитию экологического туризма в аридных регионах // Вестник Московского университета. Серия 5: География. — 2022. — №4. — С. 25-36.
Toshmatov A.A. Xorazm vohasida landshaft-ekologik baholash va rekreatsion salohiyat // Oʻzbekiston geografik jamiyati axborotnomasi. — 2025. — №1. — B. 29-35.
Weaver D.B. Ecotourism, sustainability and regional development: a review of recent advances // Journal of Sustainable Tourism. — 2022. — Vol.30. — №9. — P. 1234-1251. DOI: https://doi.org/10.1080/09669582.2021.1961234
Zhang H., Li Y., Wang J. Ecotourism clusters and sustainable regional development: a spatial planning perspective // Sustainability. — 2024. — Vol.16. — №8. — P. 1-18. DOI: https://doi.org/10.3390/su16083321
Löw F., Fliemann E., Abdullaev I., Conrad C. Spatio-temporal analyses of cropland degradation in the irrigated lowlands of Uzbekistan using remote-sensing and logistic regression // Environmental Earth Sciences. — 2013. — Vol.68. — №1. — P. 1-14. DOI: https://doi.org/10.1007/s12665-012-1708-8
Strahler A.N. Quantitative analysis of watershed geomorphology // Eos, Transactions American Geophysical Union. — 1957. — Vol.38. — №6. — P. 913-920. DOI: https://doi.org/10.1029/TR038i006p00913
Saidxonova S.S. Oʻzbekiston tabiatining geografik oʻrganilish tarixi // Journal of Science-Innovative Research in Uzbekistan. — 2024. — №2. — B. 45-52. URL: https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/61433 (murojaat sanasi: 17.07.2026)
Иванов С.В., Петров А.А. Экологический туризм как фактор устойчивого развития сельских территорий // Известия Русского географического общества. — 2023. — Т.155. — №3. — С. 44-56.
Смирнова Е.В., Кузнецов Д.А. Кластерный подход в развитии регионального туризма // Журнал экономической теории. — 2022. — №4. — С. 101-113.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo