FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR TARJIMASIDA TRANSFORMATSION USULLAR: EKVIVALENTLIK, PRAGMATIK MOSLASHUV VA KONTEKSTUAL ADEKVATLIK

Authors

  • Bekzod Xamrayev Qarshi xalqaro universiteti magistranti

Keywords:

frazeologik birlik, idiomatik ifoda, tarjima nazariyasi, tarjima transformatsiyasi, ekvivalentlik, pragmatik moslashuv, stilistik funksiya, kontekstual adekvatlik.

Abstract

Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi frazeologik birliklarni tarjima qilish jarayonida yuzaga keladigan transformatsion usullar nazariy va qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Frazeologik birliklarning semantik yaxlitligi, obrazlilik darajasi, stilistik bo‘yoqdorligi hamda pragmatik ta’siri tarjimada adekvatlikni belgilovchi asosiy omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot Eugene Nidaning dinamik ekvivalentlik nazariyasi, Peter Newmarkning semantik va kommunikativ tarjima tamoyillari, Vinay va Darbelnetning tarjima transformatsiyalari haqidagi yondashuvlariga tayangan holda amalga oshirildi. Tahlil natijalari frazeologik birliklarni tarjima qilishda to‘liq ekvivalentdan foydalanish, muqobil variant tanlash, kalkalash, tavsifiy tarjima, modulatsiya va pragmatik moslashtirish kabi usullar kontekstga bog‘liq ravishda qo‘llanishini ko‘rsatadi. Maqolada frazeologik birliklar tarjimasida shaklni emas, balki semantik mazmun, uslubiy vazifa va kommunikativ ta’sirni saqlash ustuvor tamoyil bo‘lishi asoslab beriladi.

References

Амосова Н. Н. Основы английской фразеологии. – Л.: Издательство Ленинградского университета, 1963.

Amosova N. N. English Contextology. – Leningrad: Leningrad University Press, 1968.

Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. – 2nd ed. – London; New York: Routledge, 2011.

Cowie A. P. Phraseology: Theory, Analysis and Applications. – Oxford: Clarendon Press, 1998.

Cruse D. A. Meaning in Language: An Introduction to Semantics and Pragmatics. – Oxford: Oxford University Press, 2000.

Crystal D. The Cambridge Encyclopedia of the English Language. – 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2003.

Fernando C. Idioms and Idiomaticity. – Oxford: Oxford University Press, 1996.

Mamatov A. E. Frazeologik birliklarning shakllanishi masalalari. – Toshkent, 1999.

Mamatov A. E. Frazeologik birikmalarning semantik-stilistik xususiyatlari. – Toshkent: Fan, 1991.

Newmark P. Approaches to Translation. – Oxford: Pergamon Press, 1981.

Nida E. A. Toward a Science of Translating, with Special Reference to Principles and Procedures Involved in Bible Translating. – Leiden: E. J. Brill, 1964.

Vinay J.-P., Darbelnet J. Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 1995.

Cambridge Dictionary. – URL: https://dictionary.cambridge.org (murojaat sanasi: 24.06.2026).

Encyclopaedia Britannica. – URL: https://www.britannica.com (murojaat sanasi: 24.06.2026).

Downloads

Published

2026-06-09

How to Cite

Bekzod Xamrayev. (2026). FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR TARJIMASIDA TRANSFORMATSION USULLAR: EKVIVALENTLIK, PRAGMATIK MOSLASHUV VA KONTEKSTUAL ADEKVATLIK. IQRO , 22(01), 1741–1748. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8470