5G VA OPTIK TRANSPORT TARMOQLARIDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI BOSHQARUV TIZIMLARI

Authors

  • Rustamova Malika Bahodirovna Qarshi davlat texnika universiteti “Optik aloqa tizimlari va tarmoqlari” kafedrasi v.b Dotsenti
  • Shukurova Sitora Zayir qizi Qarshi davlat texnika universiteti Telekommunikatsiya injiniringi yo`nalishi magistr talabasi

Keywords:

sun’iy intellekt, 5G tarmoqlari, optik transport tarmoqlari, tarmoq boshqaruvi, trafik prognozlash, avtomatlashtirish, telekommunikatsiya.

Abstract

Mazkur maqolada 5G va optik transport tarmoqlarida sun’iy intellekt asosidagi boshqaruv tizimlarining qo‘llanilishi hamda ularning samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda sun’iy intellekt texnologiyalarining tarmoq resurslarini boshqarish, trafikni prognozlash, nosozliklarni aniqlash va xizmat ko‘rsatish sifatini oshirishdagi imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, AI asosidagi boshqaruv tizimlarining telekommunikatsiya infratuzilmasi barqarorligi va samaradorligini ta’minlashdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot natijalari sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish tarmoq unumdorligini oshirish va ekspluatatsion xarajatlarni kamaytirishga xizmat qilishini ko‘rsatadi.

References

Chen M., Challita U., Saad W., Yin C., Debbah M. Artificial Intelligence Techniques for Wireless Networks: A Survey. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 2020, Vol. 22, No. 4, pp. 2427–2463.

Foukas X., Patounas G., Elmokashfi A., Marina M.K. Network Slicing in 5G: Survey and Challenges. IEEE Communications Magazine, 2020, Vol. 55, No. 5, pp. 94–100.

Rafique D., Velasco L. Machine Learning for Optical Network Automation: Overview, Architecture and Applications. Journal of Optical Communications and Networking, 2021, Vol. 13, No. 10, pp. A11–A25.

Zhang C., Patras P., Haddadi H. Deep Learning in Mobile and Wireless Networking: A Survey. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 2021, Vol. 21, No. 3, pp. 2224–2287.

ITU-T Focus Group on Machine Learning for Future Networks including 5G (FG-ML5G). Machine Learning in Future Networks and 5G. Geneva: International Telecommunication Union, 2021.

3GPP TS 23.501. System Architecture for the 5G System (5GS). Release 17, 2022.

Cisco Systems. Annual Internet Report (2018–2023) White Paper. Cisco, 2023.

Kreutz D., Ramos F.M.V., Verissimo P.E., Rothenberg C.E., Azodolmolky S., Uhlig S. Software-Defined Networking: A Comprehensive Survey. Proceedings of the IEEE, 2021, Vol. 103, No. 1, pp. 14–76.

Habibi M.A., Han B., Nasimi M., Schotten H.D. Artificial Intelligence for Next Generation Wireless Networks: A Survey. IEEE Access, 2022, Vol. 10, pp. 42113–42142.

Agiwal M., Roy A., Saxena N. Next Generation 5G Wireless Networks: A Comprehensive Survey. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 2021, Vol. 18, No. 3, pp. 1617–1655.

Ghassemlooy Z., Popoola W., Rajbhandari S. Optical Wireless Communications: System and Channel Modelling with MATLAB. 3rd Edition. CRC Press, 2023.

Mukherjee B. Optical WDM Networks. New York: Springer, 2022.

Stallings W. Data and Computer Communications. 12th Edition. Pearson Education, 2023.

Kurose J.F., Ross K.W. Computer Networking: A Top-Down Approach. 9th Edition. Pearson, 2024.

O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi. Raqamli O‘zbekiston – 2030 strategiyasi va telekommunikatsiya tarmoqlarini rivojlantirish bo‘yicha me’yoriy hujjatlar. Toshkent, 2023.

Downloads

Published

2026-06-09

How to Cite

Rustamova Malika Bahodirovna, & Shukurova Sitora Zayir qizi. (2026). 5G VA OPTIK TRANSPORT TARMOQLARIDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI BOSHQARUV TIZIMLARI. IQRO , 22(01), 1244–1249. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8248