BULGAKOV VA CHINGIZ AYTMATOV TALQINLARIDAGI ISO OBRAZI

Authors

  • Subhonova Gulruxsor Jamshid qizi Buxoro xalqaro universiteti magistri

Keywords:

hermenevtika, intertekstual aloqalar, majoziy qatlam, muqaddas matn, tarixiy-qiyosiy tahlil, timsol

Abstract

Bulgakov va Chingiz Aytmatov nasrida diniy timsolning badiiy yuklamasi masalasi hozirgacha alohida izoh talab qiladi, chunki ikkala yozuvchida ham Iso obrazi syujet bezagi emas, balki axloqiy va falsafiy markaz vazifasini bajaradi. Tadqiqotning maqsadi bu obrazning ikki ijodkor matnlaridagi funksional oʻxshashliklari va semantik farqlarini aniqlashdan iborat. Tarixiy-qiyosiy tahlil, hermenevtik talqin, manbashunoslik va matnlararo oʻqish usullari qoʻllanildi; asosiy eʻtibor baytga yaqin qisqa iboralar, iboraviy takrorlar, ramziy detallar va Muqaddas Kitobga ishoralarning poetik vazifasiga qaratildi. Tahlil shuni koʻrsatdiki, Bulgakovda Iso obrazi koʻproq ironik kontrast va dramatik kolliziya orqali ochiladi, Aytmatovda esa u insoniy vijdon, rahm-shafqat va xotira bilan bogʻlangan maʻnaviy mezonga aylanadi. Har ikkala yozuvchida qutqaruv gʻoyasi bevosita dogmatik bayon emas, balki personajlar qarori va muallif pozitsiyasi orqali ifodalanadi. Tadqiqotning ilmiy hissasi shundaki, Iso timsolining rus va qirgʻiz nasrida bir xil diniy manbadan chiqib, turli estetik tizimlarda yangicha badiiy markazga aylanishi izchil qiyosiy modelda ochib berildi. Bu model kelgusida boshqa bibliyaviy obrazlarni ham tizimli solishtirish uchun metodologik asos boʻla oladi.

References

Қодиров Ш. Булгаков асарларида диний-мифологик образлар талқини // Filologiya masalalari. — 2021. — №3. — B. 44-53.

Булгаков М. А. Мастер и Маргарита. — М.: Художественная литература, 1988. — 480 с.

Мингбоев Б. Чингиз Айтматов ва замонавий ўзбек адабий жараёни // Oʻzbek tili va adabiyoti. — 2022. — №4. — B. 18-27.

Нурматова Д. Чингиз Айтматов прозасида Исо образи ва маънавий-ахлоқий муаммолар // Oʻzbek tili va adabiyoti. — 2023. — №2. — B. 31-39.

Айтматов Ч. Т. И дольше века длится день. — Фрунзе: Кыргызстан, 1980. — 368 с.

Қосимов Б. XX аср ўзбек адабиёти тарихи. — Тошкент: Ўқитувчи, 2004. — 624 б.

Мелетинский Е. М. Поэтика мифа. — М.: Восточная литература, 2000. — 408 с.

Лосев А. Ф. Диалектика мифа. — М.: Мысль, 1990. — 558 с.

Бахтин М. М. Проблемы поэтики Достоевского. — М.: Советская Россия, 1979. — 320 с.

Ҳайитметов А. Ўзбек адабиётида бадиий талқин масалалари. — Тошкент: Фан, 2001. — 280 б.

Жирмунский В. М. Сравнительное литературоведение: Восток и Запад. — Л.: Наука, 1979. — 496 с.

Чудакова М. О. Жизнеописание Михаила Булгакова. — М.: Книга, 1988. — 672 с.

Жўраев М. Миф ва бадиий тафаккур. — Тошкент: Янги аср авлоди, 2019. — 240 б.

Downloads

Published

2026-06-09

How to Cite

Subhonova Gulruxsor Jamshid qizi. (2026). BULGAKOV VA CHINGIZ AYTMATOV TALQINLARIDAGI ISO OBRAZI. IQRO , 22(01), 1026–1030. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8186