VIRTUAL VA KENGAYTIRILGAN REALLIK (VR/AR) MUHITIDA FOYDALANUVCHI INTERFEYSINI LOYIHALASHTIRISH: ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA ISTIQBOLLAR

Authors

  • Ayupova Sevarabonu Abduraxim qizi Farg'ona vil., Oltiariq tuman 3 - son texnikumi, Maxsus fanlar o‘qituvchisi

Keywords:

virtual reallik; kengaytirilgan reallik; foydalanvchi interfeysi; fazoviy hisoblash; kibertasirlanish; inklyuziv dizayn; multimodal interaktsiya.

Abstract

Mazkur maqolada virtual va kengaytirilgan reallik (VR/AR) texnologiyalarida foydalanuvchi interfeysini loyihalashtirishning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilingan. An'anaviy ikki o‘lchamli grafik interfeyslardan farqli o‘laroq, fazoviy hisoblash (spatial computing) paradigmasi foydalanuvchi va raqamli muhit o‘rtasidagi o‘zaro ta'sirni tubdan o‘zgartirmoqda. Maqolada imo-ishora, ko‘z harakati va ovoz orqali boshqarish kabi multimodal interaktsiya usullari, kibertasirlanish (cybersickness) muammosi va uni bartaraf etishning ilmiy asoslangan yo‘llari, shuningdek inklyuziv dizayn tamoyillari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot 2024–2026-yillar oralig‘idagi ilmiy adabiyotlar va texnik hujjatlar tahliliga asoslangan bo‘lib, uning natijalari VR/AR interfeyslarini loyihalashtirishda foydalanuvchi qulayligi, xavfsizligi va moslashuvchanligini ta'minlovchi amaliy tavsiyalarni shakllantirishga xizmat qiladi.

References

Billinghurst M., Clark A., Lee G. A Survey of Augmented Reality // Foundations and Trends in Human–Computer Interaction. – 2015. – Vol. 8, No. 2–3. – P. 73–272.

Jerald J. The VR Book: Human-Centered Design for Virtual Reality. – New York: ACM Books, 2016. – 637 p.

Bowman D.A., Kruijff E., LaViola J.J., Poupyrev I. 3D User Interfaces: Theory and Practice. – 2nd ed. – Boston: Addison-Wesley, 2017. – 528 p.

Shneiderman B., Plaisant C., Cohen M., Jacobs S. Designing the User Interface: Strategies for Effective Human-Computer Interaction. – 6th ed. – Boston: Pearson, 2018. – 624 p.

Duchowski A.T. Eye Tracking Methodology: Theory and Practice. – 3rd ed. – Cham: Springer, 2017. – 456 p.

LaViola J.J. A Discussion of Cybersickness in Virtual Environments // ACM SIGCHI Bulletin. – 2000. – Vol. 32, No. 1. – P. 47–56.

Saredakis D., Szpak A., Birckhead B., Keage H.A.D., Rizzo A., Loetscher T. Factors Associated with Virtual Reality Sickness in Head-Mounted Displays: A Systematic Review and Meta-Analysis // Frontiers in Human Neuroscience. – 2020. – Vol. 14. – Article 96.

Apple Inc. Apple Vision Pro Human Interface Guidelines. – Cupertino: Apple Developer Documentation, 2025.

Microsoft Corporation. Mixed Reality Design Guidelines. – Redmond: Microsoft Learn Documentation, 2025.

Wobbrock J.O., Kane S.K., Gajos K.Z., Harada S., Froehlich J. Ability-Based Design: Concept, Principles and Examples // ACM Transactions on Accessible Computing. – 2011. – Vol. 3, No. 3. – P. 1–27.

Downloads

Published

2026-06-09

How to Cite

Ayupova Sevarabonu Abduraxim qizi. (2026). VIRTUAL VA KENGAYTIRILGAN REALLIK (VR/AR) MUHITIDA FOYDALANUVCHI INTERFEYSINI LOYIHALASHTIRISH: ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA ISTIQBOLLAR. IQRO , 22(01), 983–986. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8166