НОҚИШЛОҚ ЕРЛАРНИ БАҲОЛАШНИНГ АСОСИЙ ПРИНЦИПЛАРИ ВА ХУСУСИЯТЛАРИ: ХАЛҚАРО ТАЖРИБА ВА ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛ

Authors

  • Диёр Эргашев Лойиҳа менежери, Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти

Keywords:

ер участкалари, ерни баҳолаш, қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ерлар, ер бозори, кўчмас мулкни оммавий баҳолаш, кадастр қиймати, халқаро тажриба, қиёсий таҳлил, географик ахборот тизимлари, ер сиёсати.

Abstract

Тезкор урбанизация ва ер муносабатларининг трансформацияси шароитида қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ер участкаларини самарали баҳолаш тизимининг аҳамияти ортиб бормоқда. Бундай ерларни баҳолаш ер бозорини тартибга солиш, инвестиция фаоллигини рағбатлантириш ҳамда ҳудудий ресурслардан оқилона фойдаланишни таъминлашнинг муҳим воситаси ҳисобланади. Ушбу тадқиқотнинг мақсади — халқаро тажрибани ўрганиш ва турли баҳолаш моделларини қиёсий таҳлил қилиш асосида қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ер участкаларини баҳолаш принциплари ва методологик ёндашувларини таҳлил қилишдан иборат.

Мақолада жаҳон амалиётида қўлланиладиган асосий ер баҳолаш усуллари, жумладан қиёсий (бозор), даромад ва харажат ёндашувлари кўриб чиқилади. Кўчмас мулкни оммавий баҳолаш, географик ахборот тизимлари (GIS) ва автоматлаштирилган баҳолаш моделлари (AVM) каби замонавий методологик воситаларга алоҳида эътибор қаратилади. Шунингдек, ривожланган мамлакатлар ва ўтиш иқтисодиётига эга мамлакатларда ерни баҳолаш тизимлари қиёсий таҳлил қилинади.

Тадқиқот натижалари қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ер участкалари қийматига таъсир этувчи асосий омилларни аниқлаш, халқаро амалиётда қўлланиладиган энг самарали методологик ёндашувларни белгилаш имконини беради. Хулосалар миллий ер баҳолаш тизимини такомиллаштириш ва ер ресурсларини самарали бошқариш сиёсатини ишлаб чиқишда қўлланилиши мумкин.

References

International Valuation Standards Council. (2025). International Valuation Standards. London: IVSC.

Royal Institution of Chartered Surveyors. (2023). RICS Valuation – Global Standards. London: RICS.

Appraisal Institute. (2022). The Appraisal of Real Estate (15th ed.). Chicago.

Wyatt, P. (2013). Property Valuation in an Economic Context. Wiley-Blackwell.

Pagourtzi, E., Assimakopoulos, V., Hatzichristos, T., & French, N. (2003). Real estate appraisal: A review. Journal of Property Investment & Finance, 21(4), 383–401.

European Group of Valuers’ Associations. (2020). European Valuation Standards.

McCluskey, W., & Adair, A. (2013). Mass appraisal. Journal of Property Research.

IAAO. (2017). Standard on Mass Appraisal of Real Property.

OECD. (2025). Revenue Statistics 2025; category 4100 — recurrent taxes on immovable property.

World Bank. World Development Indicators: Urban population (% of total population), 2024.

World Bank. (2024). Uzbekistan — Modernization of Real Property Registration and Cadastre Project (P151746), Implementation Completion and Results Report.

E-auksion.uz. Ер участкалари бўйича электрон аукцион лотлари маълумотлари.

Tax & Legal Uzbekistan. Land and construction in Uzbekistan: non-agricultural land plots may be obtained through e-auksion.uz.

UN-Habitat. (2018). Land Value Capture.

FAO. (2012). Voluntary Guidelines on Responsible Governance of Tenure.

Downloads

Published

2026-06-09

How to Cite

Диёр Эргашев. (2026). НОҚИШЛОҚ ЕРЛАРНИ БАҲОЛАШНИНГ АСОСИЙ ПРИНЦИПЛАРИ ВА ХУСУСИЯТЛАРИ: ХАЛҚАРО ТАЖРИБА ВА ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛ. IQRO , 22(01), 741–750. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/8026