JADVAL MA’LUMOTLARIDAN MA’LUMOT OLISHDA MASHINANI O‘RGANISH USULLARIDAN FOYDALANISH
Keywords:
jadval ma’lumotlari, mashinani o‘rganish, soliq xavfi, XGBoost, Random Forest, sun’iy intellekt, dataset, prognozlash, klassifikatsiya, ma’lumotlarni tahlil qilish.Abstract
Ushbu maqolada jadval ko‘rinishidagi soliq ma’lumotlaridan foydali bilimlarni ajratib olishda mashinani o‘rganish usullaridan foydalanish masalasi yoritilgan. Tadqiqotda soliq faoliyatiga oid ma’lumotlarni qayta ishlash, tozalash, transformatsiya qilish, dastlabki tahlil qilish va mashinani o‘rganish algoritmlari asosida soliq xavfini baholash jarayonlari ko‘rib chiqilgan. Soliq tizimida shakllanadigan katta hajmdagi jadval ma’lumotlari asosida soliq to‘lovchilarni xavf darajasiga ko‘ra guruhlash, qarzdorlik ehtimolini aniqlash, soliq tushumlarini prognozlash va shubhali holatlarni belgilash imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda sintetik dataset asosida Logistic Regression, Decision Tree, Random Forest va XGBoost algoritmlarining samaradorligi taqqoslangan. Natijalar XGBoost va Random Forest algoritmlari murakkab, nochiziqli bog‘liqliklarni aniqlashda yuqori aniqlikka ega ekanligini ko‘rsatdi. Maqolada shuningdek, ishlab chiqilgan “Soliq Xavfi Tahlil Tizimi” dasturiy ta’minotining arxitekturasi, funksional imkoniyatlari va amaliy ahamiyati bayon etilgan.
References
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF–6079-son Farmoni “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-fevraldagi PQ–4996-son qarori “Sun’iy intellekt texnologiyalarini yaratish va ularni keng joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi. 2019-yil 30-dekabrdagi O‘RQ–599-son Qonuni.
Han J., Kamber M., Pei J. Data Mining: Concepts and Techniques. Morgan Kaufmann, 2022.
Géron A. Hands-On Machine Learning with Scikit-Learn, Keras, and TensorFlow. O’Reilly Media, 2022.
Hastie T., Tibshirani R., Friedman J. The Elements of Statistical Learning. Springer, 2009.
Mitchell T. Machine Learning. McGraw-Hill, 1997.
Chen T., Guestrin C. XGBoost: A Scalable Tree Boosting System. Proceedings of the 22nd ACM SIGKDD International Conference, 2016.
Breiman L. Random Forests. Machine Learning, 2001.
Lundberg S.M., Lee S.I. A Unified Approach to Interpreting Model Predictions. Advances in Neural Information Processing Systems, 2017.
OECD. Tax Administration 2023: Comparative Information on OECD and other Advanced and Emerging Economies. OECD Publishing, 2023.
Jordon J., Yoon J., van der Schaar M. PATE-GAN: Generating Synthetic Data with Differential Privacy Guarantees. ICLR, 2019.
Pedregosa F. et al. Scikit-learn: Machine Learning in Python. Journal of Machine Learning Research, 2011.
McKinney W. Python for Data Analysis. O’Reilly Media, 2018.
Fowler M. Patterns of Enterprise Application Architecture. Addison-Wesley, 2002.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo