OROL DENGIZI QURISHI OQIBATIDA SHAKLLANGAN ARALQUM HUDUDINING EKOLOGIK HOLATI VA UNI TIKLASH STRATEGIYALARI

Authors

  • Sarsenbaeva Dilnaza Adilbay qizi Qoraqalpoq qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti, ekologiya atrof - muhitni muhofaza qilish yo‘nalishi 2-bosqich talabasi, O‘zbekiston, Nukus shahri

Keywords:

Aralqum, Orol dengizi, cho‘llanish, ekologik degradatsiya, fitomelioratsiya, tuproq sho‘rlanishi, iqlim o‘zgarishi, chang-tuz aerozollari, biologik xilma-xillik, ekologik tiklash.

Abstract

 Mazkur maqolada Orol dengizining qurishi natijasida shakllangan Aralqum hududining ekologik holati ilmiy asosda kompleks tahlil qilinadi. Hududda kechayotgan cho‘llanish jarayonlari, tuproqning kuchli sho‘rlanishi, biologik xilma-xillikning keskin qisqarishi hamda chang-tuz aerozollarining atmosferaga tarqalishi va uning mintaqaviy iqlimga ta’siri baholanadi. Tadqiqotda ekologik degradatsiyaning asosiy omillari tizimli yondashuv asosida o‘rganilib, ularning o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Shuningdek, Aralqum hududini ekologik tiklash bo‘yicha fitomeliorativ, gidroekologik hamda zamonaviy texnologik yechimlar samaradorligi ko‘rib chiqiladi. Olingan ilmiy natijalar asosida hududning ekologik barqarorligini ta’minlash, chang ko‘chishini kamaytirish va biologik resurslarni tiklash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Ushbu tadqiqot ekologik xavfsizlikni mustahkamlashga xizmat qiladi. Shuningdek, mintaqada iqlim o‘zgarishining uzoq muddatli tendensiyalari va antropogen bosimning kuchayishi ham alohida tahlil etiladi, bu esa hududning barqaror rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu yondashuv ekologik monitoring tizimlarini takomillashtirish va ilmiy asoslangan boshqaruv qarorlarini qabul qilishga xizmat qiladi. Natijalar amaliy ekologik siyosatni shakllantirish uchun muhimdir hamda hududiy ekologik barqarorlikni kuchaytiradi doimiy, hududni ekologik tiklash bo‘yicha fitomeliorativ, gidroekologik va texnologik yondashuvlar tahlil qilinadi. Olingan natijalar asosida ekologik barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqiladi.

References

Micklin, P. (2007). The Aral Sea Disaster. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 35, 47–72. https://doi.org/10.1146/annurev.earth.35.031306.140120

Micklin, P. (2014). The Aral Sea Basin. In: The World’s Water. Island Press.

Aladin, N. V., & Plotnikov, I. S. (2004). The Aral Sea Ecosystem. Backhuys Publishers, Leiden.

Aladin, N. V., & Plotnikov, I. S. (2018). Ecological changes in the Aral Sea region. Environmental Science and Pollution Research. https://doi.org/10.1007/s11356-018-3807-z

Institute of Bioecology, Academy of Sciences of Uzbekistan. (2019). Ecological processes of the Aral Sea dried bottom (Aralqum). Tashkent.

Karimov, B. T., & Ruzmetov, J. M. (2020). Soil salinization and dust-salt transport in the Aral Sea region. Journal of Ecology of Uzbekistan.

Downloads

Published

2026-06-11 — Updated on 2026-06-11

Versions

How to Cite

Sarsenbaeva Dilnaza Adilbay qizi. (2026). OROL DENGIZI QURISHI OQIBATIDA SHAKLLANGAN ARALQUM HUDUDINING EKOLOGIK HOLATI VA UNI TIKLASH STRATEGIYALARI. IQRO , 22(01), 487–491. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7933