YURAK ISHEMIK KASALLIGI ANIQLANGAN BEMORLARDA YURAK RITMI VARIABELLIGI VA SIMPATOADRENAL TIZIM FAOLLIGI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK

Authors

  • Otaxonov E.V. , Xolmirzayev S.A. Impuls Tibbiyot Instituti Patologiya va mikrobiologiya kafedrasi o‘qituvchisi

Keywords:

yurak ishemik kasalligi, yurak ritmi variabelligi, SDNN, RMSSD, LF/HF, simpatoadrenal tizim, katexolaminlar, vegetativ disbalans, aritmiyalar, miokard ishemiyasi.

Abstract

Mazkur maqolada yurak ishemik kasalligi aniqlangan bemorlarda yurak ritmi variabelligi ko‘rsatkichlari va simpatoadrenal tizim faolligi o‘rtasidagi patofiziologik bog‘liqlik tahlil qilingan. Yurak ritmi variabelligi organizmning vegetativ boshqaruv holatini aks ettiruvchi noinvaziv elektrokardiografik marker bo‘lib, SDNN (normal sinus urishlari orasidagi intervallarning standart og‘ishi), RMSSD (ketma-ket N-normal intervallar orasidagi farqlarning kvadratik o‘rtacha ildizi) va LF/HF (past chastotali yurak ritmi komponenti / yuqori chastotali yurak ritmi komponenti) ko‘rsatkichlari orqali baholanadi. SDNN yurak ritmining umumiy variabelligini, RMSSD asosan parasimpatik-vagal faollikni, LF/HF esa vegetativ balansdagi nisbiy siljishni ifodalaydi. Yurak ishemik kasalligida miokard perfuziyasining pasayishi, og‘riq sindromi, psixoemotsional stress va neyrogumoral javob natijasida simpatoadrenal tizim faollashadi. Bu jarayon katexolaminlar sekretsiyasining ortishi, yurak urish sonining tezlashishi, miokard kislorodga ehtiyojining kuchayishi, Ca²⁺ gomeostazi buzilishi va elektr beqarorlik rivojlanishi bilan kechadi. Simpatik giperfaollik fonida SDNN va RMSSD pasayishi, LF/HF nisbatining ortishi aritmogen xavf, yurak remodellanishi va noxush klinik oqibatlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Maqolada YRV ko‘rsatkichlarini katexolaminlar, ularning metabolitlari hamda oksidlovchi stress markerlari bilan birgalikda baholash yurak ishemik kasalligida vegetativ disbalansni aniqlash va xavfni stratifikatsiya qilish uchun istiqbolli yondashuv sifatida yoritilgan.

References

Vrints C., Andreotti F., Koskinas K.C., et al. 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes. European Heart Journal. 2024;45:3415–3537. doi:10.1093/eurheartj/ehae177.

McDonagh T.A., Metra M., Adamo M., et al. 2023 Focused Update of the 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. European Heart Journal. 2023;44:3627–3639. doi:10.1093/eurheartj/ehad195.

Task Force of the European Society of Cardiology and the North American Society of Pacing and Electrophysiology. Heart rate variability: standards of measurement, physiological interpretation and clinical use. European Heart Journal. 1996;17(3):354–381.

Rueda-Ochoa O.L., et al. Which indices of heart rate variability are the best associated with cardiac mortality after myocardial infarction? A systematic review and meta-analysis. Journal of Electrocardiology. 2024.

Sammito S., et al. Factors influencing heart rate variability — a narrative review. 2024.

Fang S.C., et al. Heart rate variability and risk of all-cause death and cardiovascular events. 2020.

Vuoti A.O., et al. Prognostic value of heart rate variability in patients with stable coronary artery disease in the current treatment era. 2021.

Buccelletti E., Gilardi E., Scaini E., et al. Heart rate variability and myocardial infarction: systematic literature review and meta-analysis. European Review for Medical and Pharmacological Sciences. 2009;13(4):299–307.

McEvoy J.W., McCarthy C.P., Bruno R.M., et al. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. European Heart Journal. 2024;45:3912–4018. doi:10.1093/eurheartj/ehae178.

Heidenreich P.A., Bozkurt B., Aguilar D., et al. 2022 AHA/ACC/HFSA Guideline for the Management of Heart Failure. Circulation. 2022;145:e895–e1032.

Downloads

Published

2026-06-09

How to Cite

Otaxonov E.V. , Xolmirzayev S.A. (2026). YURAK ISHEMIK KASALLIGI ANIQLANGAN BEMORLARDA YURAK RITMI VARIABELLIGI VA SIMPATOADRENAL TIZIM FAOLLIGI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK. IQRO , 22(01), 349–355. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7863