LOKAL TARMOQQA RUXSATSIZ ULANUVCHI QURILMALARNI ANIQLASH USULLARI

Authors

  • Fayziyev Alisher Oybek o‘g‘li, Akmurodov B. MV KD bo‘lim boshlig‘i o‘rinbosari/ UMFT kafedrasi boshlig‘i

Keywords:

ruxsatsiz kirish, NAC, 802.1X, DHCP Snooping, Dynamic ARP Inspection, Port Security, Zeek, NetFlow, LLDP, JA3, WIDS/WIPS, Zero Trust, segmentatsiya, IoT/OT

Abstract

Ushbu maqola lokal tarmoqqa ruxsatsiz ulanuvchi qurilmalarni aniqlash muammosiga bag‘ishlangan bo‘lib, IMRAD tamoyiliga muvofiq, arxitekturaviy yondashuvlar, qatlamlararo nazorat, shuningdek, passiv va aktiv aniqlash usullari uyg‘unligida yechim taklif etadi. Amalga oshirilgan tajribaviy topologiyada 802.1X (EAP-TLS), MAB, DHCP Snooping, Dynamic ARP Inspection, Port Security, NetFlow/sFlow, Zeek (Bro), LLDP va SNMP asosidagi kuzatuvlar birgalikda qo‘llanilib, aniqlash kechikishi, soxta ijobiy va salbiy holatlar tahlil qilindi. Wireless segment uchun WIDS/WIPS va rog‘ue AP aniqlash, IoT/OT segmentlari uchun passiv fingerpring va segmentatsiya alohida ko‘rib chiqildi. Natijalar median aniqlash vaqtining <1 daqiqagacha qisqarishi va soxta ijobiy holatlarning 1–2% diapazonda ushlab turilishi mumkinligini ko‘rsatdi. Taklif etilgan metodologiya Zero Trust tamoyillari, rolga asoslangan kirish va dinamik VLAN tayinlash bilan uyg‘unlashtirildi. Tadqiqot yakunida ekspluatatsion tavsiyalar, metrikalar to‘plami va amaliy tatbiq ssenariylari berildi.

References

Bejtlich, Richard. The Practice of Network Security Monitoring: Understanding Incident Detection and Response. San Francisco: No Starch Press, 2013. 376 p. (Иқтибос: “The goal of network security monitoring is to collect, detect, and respond.” [p. 3])

NIST Special Publication 800-137. Information Security Continuous Monitoring (ISCM) for Federal Information Systems and Organizations. Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology, 2011. 79 p. (Иқтибос: “Continuous monitoring is a risk management process, not a one-time event.” [p. 14])

Gilman, Evan; Barth, Doug. Zero Trust Networks: Building Secure Systems in Untrusted Networks. Sebastopol, CA: O’Reilly Media, 2017. 282 p. (Иқтибос: “Identity is the new perimeter.” [p. 63])

IEEE Std 802.1X-2020. IEEE Standard for Local and Metropolitan Area Networks—Port-Based Network Access Control. New York: IEEE, 2020. 224 p.

Sanders, Chris; Smith, Jason. Applied Network Security Monitoring: Collection, Detection, and Analysis. Waltham, MA: Syngress/Elsevier, 2014. 368 p.

Collins, Michael. Network Security Through Data Analysis, 2nd ed. Sebastopol, CA: O’Reilly Media, 2017. 336 p. (Иқтибос: “Data reduces guesswork.” [p. 58])

Paxson, Vern. Bro: A System for Detecting Network Intruders in Real-Time. Computer Networks, Vol. 31, Issues 23–24. Amsterdam: Elsevier, 1999, pp. 2435–2463.

Lyon, Gordon “Fyodor”. Nmap Network Scanning: The Official Nmap Project Guide to Network Discovery and Security Scanning. Sunnyvale, CA: Insecure.Com LLC, 2009. 468 p.

Downloads

Published

2026-06-07

How to Cite

Fayziyev Alisher Oybek o‘g‘li, Akmurodov B. (2026). LOKAL TARMOQQA RUXSATSIZ ULANUVCHI QURILMALARNI ANIQLASH USULLARI. IQRO , 22(01), 231–236. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7802