RAQAMLI BANK EKOTIZIMLARINI TRANSFORMATSIYA QILISHDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI TAHLILI

Authors

  • Diyora Xoʻjaqulova, Alisher Amonov Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti

Keywords:

Raqamli banking, sun’iy intellekt, operatsion samaradorlik, bank ekotizimi, mijozlar ehtiyojini qondirish, ma’lumotlar tahlili, Islom moliyasi prinsiplari.

Abstract

 Ushbu tadqiqot sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarining raqamli bank ekotizimlarini transformatsiya qilish va operatsion samaradorlikni oshirishdagi transformatsion ta’sirini tahlil qilishga qaratilgan. Ishda AI texnologiyalarining mijozlar soʻrovlariga tezkor javob berish, xizmat koʻrsatish jarayonlarini optimallashtirish va umumiy mijozlar ehtiyojini qondirish darajasini oshirish imkoniyatlari tadqiq etiladi. Tadqiqotda sifat (qualitative) yondashuvi qoʻllanilgan boʻlib, adabiyotlar sharhi, chuqurlashtirilgan intervyular va amaliy keyslar (case studies) oʻrganilgan. Olingan natijalar shuni koʻrsatadiki, bank tizimida sun’iy intellektning joriy etilishi nafaqat operatsion samaradorlikni oshiradi, balki ilgʻor ma’lumotlar tahlili va avtomatlashtirish orqali shaxsiylashtirilgan mijozlar xizmatini yoʻlga qoʻyishga xizmat qiladi. Maqolada etika qoidalariga rioya qilish va Islom moliyasi (Shariat) prinsiplariga muvofiqlikni ta’minlash uchun shaffof AI algoritmlari hamda mustahkam ma’lumotlarni himoya qilish tizimining zarurligi asoslab berilgan. Indoneziyaning yetakchi banklari (Bank Mandiri va Bank BRI) tajribasi asosida AI integratsiyasidan soʻng operatsion xarajatlarning sezilarli darajada kamayishi va xizmat koʻrsatish salohiyatining kengayishi tahlil qilingan. Ushbu tadqiqot zamonaviy bank xizmatlarini shakllantirishda sun’iy intellektning rolini chuqurroq anglashga xizmat qiladi.

References

Putri, A. K., & Rusmita, S. A. (2020). Economic Efficiency Theories in Modern Financial Institutions. Journal of Islamic Economics and Finance, Vol. 6, No. 2, pp. 142–158.

Perdana, A. R. (2021). Big Data Processing Models and Predictive Analytics in Commercial Banking. International Journal of Digital Banking, Vol. 9, No. 4, pp. 88–105.

Muhammad Ghifary, M., et al. (2023). Machine Learning Concepts for Fortifying Digital Banking Security and Refining Customer Services. Cybernetics and Financial Innovations, Vol. 15, No. 1, pp. 210–229.

Fidiyanti, A., et al. (2023). Automation and Operational Efficiency in Modern Banking Infrastructures. Journal of Digital Financial Innovation, Vol. 12, No. 2, pp. 115–130.

Threestayanti, L. (2024). Customer-Centric Transformation through Algorithmic Banking Ecosystems. Southeast Asian Economic Review, Vol. 45, No. 1, pp. 44–59.

Bagus Kusuma Wijaya, I., et al. (2023). Real-Time Credit Scoring and Risk Analytics in Digital Platforms. International Journal of Financial Engineering, Vol. 18, No. 3, pp. 202–218.

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. SAGE Publications, pp. 65–84. (Sifatli tadqiqot uslublari uchun fundamental manba)

Sriyanto, A., & Rakhmawati, I. (2024). Methodological Frameworks for Assessing Digitalization in Banking Sectors. Journal of Financial Methodology and Analysis, Vol. 11, No. 1, pp. 45–62.

Nugroho, Y. A., & Handayani, T. (2023). Qualitative Data Analysis and Content Coding in Fintech Studies. International Journal of Social Sciences and Management, Vol. 10, No. 3, pp. 189–205.

Wijaya, A., & Saputra, H. (2025). Evaluating Operational Performance and Customer Response Metrics in AI-Driven Banking. Journal of Financial Technology and Systems, Vol. 14, No. 1, pp. 74–92.

Santoso, B., et al. (2024). Machine Learning Applications in Risk Management: Empirical Evidence from Top-Tier Indonesian Banks. International Journal of Computational Finance, Vol. 22, No. 2, pp. 130–147.

PT Bank Mandiri (Persero) Tbk. (2024). Annual Report 2023: Transforming Banking Through Digital Ecosystems and AI Integration. Bank Mandiri Investor Relations. Rasmiy hisobot sahifasi: bankmandiri.co.id/en/annual-report, pp. 245–258.

PT Bank Rakyat Indonesia (Persero) Tbk. (2024). Sustainability and Digital Transformation Report 2023: Empowering MSMEs with Advanced Analytics. BRI Investor Relations. Rasmiy hisobot sahifasi: ir-bri.com, pp. 112–126.

Fintech Indonesia Association (Aftech) & Bank Indonesia. (2025). Indonesia Digital Banking and AI Adoption Index 2024. Joint Market Study Report. Nashr etilgan manzili: bi.go.id, pp. 44–53.

Downloads

Published

2026-06-07

How to Cite

Diyora Xoʻjaqulova, Alisher Amonov. (2026). RAQAMLI BANK EKOTIZIMLARINI TRANSFORMATSIYA QILISHDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI TAHLILI. IQRO , 22(01), 219–230. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7801