“NUTQ”, “MULOQOT”, “DISKURS”, “KONTEKST” VA “KOMMUNIKATIV STRATEGIYA” TUSHUNCHALARI VA ULARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI

Authors

  • Kurbanov Elbek Elmurodovich Ilmiy rahbar
  • Xurboyev Odiljon Xudoyberdi o‘g‘li Turon Universiteti Andijon filiali magistranti

Keywords:

nutq, til tizimi, kommunikativ jarayon, ijtimoiy, madaniy va pragmatik vaziyat, og‘zaki va yozma nutq, adabiy til, dialogik diskurs, nutq, muloqot, diskurs, kontekst, kommunikativ strategiya.

Abstract

Zamonaviy tilshunoslikda nutq tushunchasi til tizimining real kommunikativ jarayonda amalga oshirilishi sifatida talqin qilinadi. Nutq til birliklarining individual ong orqali tanlanishi va muayyan vaziyatda qo‘llanilishi natijasida yuzaga keladigan dinamik hodisadir. Shu jihatdan nutq tilga nisbatan harakatchan, vaziyatga bog‘liq va shaxsiy xarakterga ega bo‘ladi. Til esa ijtimoiy tabiatli, nisbatan barqaror va umumiy belgilar tizimi sifatida namoyon bo‘ladi. Til va nutqni farqlash masalasi jahon tilshunosligida muhim nazariy muammo sifatida qaralib kelgan. Til ijtimoiy belgilardan tashkil topgan tizim, nutq esa ushbu tizimning individual qo‘llanilishi sifatida izohlanadi. Nutq individual va psixik hodisa, til esa sotsial va nisbatan statik tizim sifatida talqin qiladi. Demak, nutq muloqot jarayonida shaxsning faol ishtirokini aks ettiruvchi asosiy birlik hisoblanadi.

References

Ferdinand de Saussure. Course in General Linguistics. London: Duckworth, 1983, 13–18-betlar.

Zvegintsev V.Ya.. Teoreticheskaya grammatika yazyka. Moskva: Nauka, 1973, 45–47-betlar.

Щерба Л. В. Восточно-лужское наречие. Петербург, 1915, стр. 4.

Саидхонов М. Диалогик нутқнинг коммуникатив таҳлили //Ўзбек тили ва адабиёти , 2004, №2, 71-б.

Шодиев Р. Руҳият рассоми. –Т: «Фан», 1997, 6-б.

Жўраев Т. Онг оқими ва тасвирийлик. Тошкент, 1994; Шодиев Н. Қудратли тўлқинлар олами. Тошкент, 1982. 41 b.

David Crystal. The Cambridge Encyclopedia of Language. Cambridge: CUP, 2010, 364–372-betlar.

Teun A. van Dijk. Discourse and Context. Cambridge: CUP, 2008, 3–15-betlar.

Фигуровский И.А. Основные направления в исследованиях синтаксиса связного текста // Лингвистика текста. Материалы научной конф. Ч. II. – М.: МГПИИЯ им. М. Тореза, 1974. – С. 108-115.

Harris Z.S. Analyse du discours // Languages, 1969. – №13. – P. 8-45

Benveniste E. Problèmes de linguistique général. – Paris: Gallimard, 1966. – 356.

Шерба Л. В. Восточно-лужское наречие. Пехербург, 1915, стр. 4.

Ҳазратқулов А. Диалогик нутқ синтаксисининг баъзи бир хусусиятлари. Қарши.1978. -35 б.

Абдураҳмонов Ғ.А. Қўшма гап синтаксиси. –Тошкент, 1964, 59-бет. 2.

John R. Firth. Papers in Linguistics. Oxford: OUP, 1957, 181–188-betlar.

Stephen C. Levinson. Pragmatics. Cambridge: CUP, 1983, 226–231-betlar.

Downloads

Published

2026-05-25

How to Cite

Kurbanov Elbek Elmurodovich, & Xurboyev Odiljon Xudoyberdi o‘g‘li. (2026). “NUTQ”, “MULOQOT”, “DISKURS”, “KONTEKST” VA “KOMMUNIKATIV STRATEGIYA” TUSHUNCHALARI VA ULARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI. IQRO , 21(2), 1575–1582. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7522