GEPATIT B VIRUSI (HBV): MOLEKULYAR XUSUSIYATLARI, TARQALISH YO‘LLARI VA GLOBAL SOG‘LIQ UCHUN TAHDID

Authors

  • Mirvaliyeva Nafisa Rejametovna Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti Mikrobiologiya virusologiya, immunologiya kafedrasi
  • Boqijonova Sarvinozxon Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi
  • Nurmatova Durdona Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi
  • Turonova Nasibaxon Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi

Keywords:

Gepatit B, HBV, surunkali gepatit B (CHB), virusli replikatsiya, immun tizimi, cccDNA, HBx proteini, CRISPR/Cas9 terapiyasi, perinatal uzatish, emlash, JSST, OBI, global strategiyalar, antiviral vositalar, NTCP, siroz, gepatotsellyulyar karsinoma

Abstract

Ushbu maqolaning maqsadi Gepatit B virusi (HBV)ning tarqalish yo‘llari, molekulyar patogenezi va jahon sog‘liqni saqlash tizimiga ta’sirini tahlil qilishdir. Shuningdek, virusga qarshi zamonaviy davolash strategiyalari va global miqyosdagi profilaktika yondashuvlarini ko‘rib chiqish maqsad qilingan.Tahliliy sharh (literature review) uslubida yozilgan ushbu maqolada HBVning gepatotsitlarga kirishi, replikatsiyasi, immun tizimi bilan o‘zaro ta’siri, genomining asosiy qismlari (cccDNA, HBx proteini va transkripsiya mexanizmlari) va CRISPR/Cas9 asosidagi terapiya imkoniyatlari haqida ilmiy manbalar asosida umumlashtirilgan ma’lumotlar taqdim etilgan. Shuningdek, JSSTning 2024 yilgi yo‘riqnomalari va klinik tadqiqotlar asosida global strategiyalar tahlil qilingan. HBV infeksiyasining perinatal uzatish orqali yuqishi va bu holatlarning 90% hollarda surunkalikka olib kelishi aniqlangan. Maqolada HBVni nazorat qilishda cccDNA inhibitörlari, NTCP nishonli dorilar (masalan, siklosporin A, irbesartan) va Myrcludex B kabi eksperimental terapiyalar istiqbolli vosita sifatida ko‘rsatilgan. Onadan bolaga yuqish xavfini kamaytirishda emlash samarali vosita sifatida e’tirof etilgan. HBVga qarshi kurashda universal emlash, diagnostika va onadan bolaga yuqishni oldini olish asosiy strategiyalar sifatida belgilangan. Sog‘liqni saqlash tizimidagi tengsizliklar, stigma va resurs yetishmovchiligi infeksiya nazoratida muhim to‘siq bo‘lib qolmoqda. JSST tomonidan ishlab chiqilgan 2030 yilgacha HBVni yo‘q qilish strategiyalari kompleks yondashuv zarurligini ko‘rsatadi.

References

Yu X, Gao Y, Zhang X, Ji L, Fang M, Li M, Gao Y. Hepatitis B: Model Systems and Therapeutic Approaches. J Immunol Res. 2024 May 7;2024:4722047. doi: 10.1155/2024/4722047. PMID: 38745751; PMCID: PMC11093688

Asandem DA, Segbefia SP, Kusi KA, Bonney JHK. Hepatitis B Virus Infection: A Mini Review. Viruses. 2024 May 3;16(5):724. doi: 10.3390/v16050724. PMID: 38793606; PMCID: PMC11125943.

Jun A, Bau S, Kim JS, Phillips SJ. Overview of chronic hepatitis B management. Nurse Pract. 2025 Jan 1;50(1):7-13. doi: 10.1097/01.NPR.0000000000000246. Epub 2024 Dec 19. PMID: 39696735; PMCID: PMC11658015.

Sinha P, Thio CL, Balagopal A. Intracellular Host Restriction of Hepatitis B Virus Replication. Viruses. 2024 May 11;16(5):764. doi: 10.3390/v16050764. PMID: 38793645; PMCID: PMC11125714.

Tegegne KT, Wudu TK, Tibebu AT, Tegegne ET, Tessema MK. Associations between prior abortion and hepatitis B virus infection among pregnant women attending health care facilities. Meta-analysis. Eur J Med Res. 2024 Oct 26;29(1):516. doi: 10.1186/s40001-024-02090-1. PMID: 39456050; PMCID: PMC11515804.

Madihi S, Boukaira S, Benani A. Advancing hepatitis B elimination: A systematic review of global immunization progress and future directions. Diagn Microbiol Infect Dis. 2025 Mar;111(3):116666. doi: 10.1016/j.diagmicrobio.2024.116666. Epub 2024 Dec 19. PMID: 39729954.

Jin Y, Wang S, Tang K, Zhan P, Liu X. Recent advances in screening methods enabling the discovery of novel anti-hepatitis B virus drug candidates. Eur J Med Chem. 2025 Jan 15;282:117093. doi: 10.1016/j.ejmech.2024.117093. Epub 2024 Nov 25. PMID: 39612566.

Wang J, Zhang S, Zhu C, Wu C, Huang R. WHO 2024 Hepatitis B Guidelines and Treatment-Eligible Rate Among Treatment-Naive Patients. JAMA Netw Open. 2024 Sep 3;7(9):e2435777. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2024.35777. PMID: 39331398; PMCID: PMC11437376.

Bucio-Ortiz L, Enriquez-Navarro K, Maldonado-Rodríguez A, Torres-Flores JM, Cevallos AM, Salcedo M, Lira R. Occult Hepatitis B Virus Infection in Hepatic Diseases and Its Significance for the WHO's Elimination Plan of Viral Hepatitis. Pathogens. 2024 Aug 6;13(8):662. doi: 10.3390/pathogens13080662. PMID: 39204261; PMCID: PMC11357063.

Downs LO, Kabagambe K, Williams S, Waddilove E, Delphin M, Lumley SF, Ndungutse R, Kimono B, Newton R, Ko J, Martyn E, Carter J, Kemper A, Monteiro F, O'Regan S, Surey J, Sultan B, Story A, MacDonald D, Tu T, Seeley J, Dusheiko G, Maponga T, Andersson MI, Spearman CW, Tucker JD, Cohen C, Wang S, Adda D, Freeland C, Halford R, Jack K, Ghosh I, Elsharkawy AM, Matthews PC, Flanagan S. Peer support for people living with hepatitis B virus-A foundation for treatment expansion. J Viral Hepat. 2024 Aug;31(8):490-499. doi: 10.1111/jvh.13952. Epub 2024 May 26. PMID: 38798022.

Madihi S, Boukaira S, Benani A. Advancing hepatitis B elimination: A systematic review of global immunization progress and future directions. Diagn Microbiol Infect Dis. 2025 Mar;111(3):116666. doi: 10.1016/j.diagmicrobio.2024.116666. Epub 2024 Dec 19. PMID: 39729954.

Kumar A, Combe E, Mougené L, Zoulim F, Testoni B. Applications of CRISPR/Cas as a Toolbox for Hepatitis B Virus Detection and Therapeutics. Viruses. 2024 Oct 2;16(10):1565. doi: 10.3390/v16101565. PMID: 39459899; PMCID: PMC11512240.

Liu X, Dong S, Ding Y, Li J, Wang J. Hepatitis B virus impacts embryonic development and methylation of maternal genes in assisted reproductive technology patients. J Assist Reprod Genet. 2025 Mar;42(3):809-815. doi: 10.1007/s10815-024-03359-4. Epub 2024 Dec 27. PMID: 39730946; PMCID: PMC11950455.

Ibragimov R, Nabirova D, Denebaeva A, Kurbanov B, Horth R. Prevalence of hepatitis B surface antibody among previously vaccinated healthcare workers in Tashkent, Uzbekistan. Hum Vaccin Immunother. 2024 Dec 31;20(1):2435142. doi: 10.1080/21645515.2024.2435142. Epub 2024 Dec 18. PMID: 39693189; PMCID: PMC11789720.

Li A, Yi Z, Ma C, Sun B, Zhao L, Cheng X, Hui L, Xia Y. Innate immune recognition in hepatitis B virus infection. Virulence. 2025 Dec;16(1):2492371. doi: 10.1080/21505594.2025.2492371. Epub 2025 Apr 20. PMID: 40253712; PMCID: PMC12013422.

Han M, Zhao R, Lin S, Feng J, Yang S, Zhu W, Chen Y. Female patients with hepatitis B may exhibit a reduced risk of breast cancer: A review of NHANES data. Medicine (Baltimore). 2024 Aug 23;103(34):e39373. doi: 10.1097/MD.0000000000039373. PMID: 39183392; PMCID: PMC11346837.

Huang YW, Hung CH, Huang MC. Determinants of Preventive Health Behavior for Hepatitis B in Pregnant Women: A Cross-Sectional Study. J Nurs Res. 2025 Feb 1;33(1):e371. doi: 10.1097/jnr.0000000000000654. PMID: 39774851.

Turab A, Shafqat R, Muhammad S, Shuaib M, Khan MF, Kamal M. Predictive modeling of hepatitis B viral dynamics: a caputo derivative-based approach using artificial neural networks. Sci Rep. 2024 Sep 19;14(1):21853. doi: 10.1038/s41598-024-70788-7. PMID: 39300092; PMCID: PMC11413037.

Downloads

Published

2026-05-20

How to Cite

Mirvaliyeva Nafisa Rejametovna, Boqijonova Sarvinozxon, Nurmatova Durdona, & Turonova Nasibaxon. (2026). GEPATIT B VIRUSI (HBV): MOLEKULYAR XUSUSIYATLARI, TARQALISH YO‘LLARI VA GLOBAL SOG‘LIQ UCHUN TAHDID. IQRO , 21(2), 1348–1359. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7346