TURKIY XALQLARDA DAVOLASH USULLARI

Authors

  • Navro‘z Ro‘ziyev, Shohjahon K. Begimkulov ToshDTU

Keywords:

Turkiy xalqlar, xalq tabobati, qadimgi tibbiyot, uyg‘ur qo‘lyozmalari, dorivor o‘simliklar, shamanizm, tibbiy terminologiya, an’anaviy davolash usullari.

Abstract

Ushbu maqolada turkiy xalqlarda davolash usullarining tarixiy shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida qadimgi uyg‘ur yozma manbalari hamda turkiy xalqlar tibbiyotiga oid ilmiy adabiyotlar asosida davolash amaliyotining asosiy yo‘nalishlari yoritilgan. Xususan, o‘simlik, hayvon va mineral vositalarga asoslangan davolash usullari, shuningdek, ruhiy va marosimiy davolash amaliyotlari keng tahlil qilingan. Maqolada turkiy tibbiyotning shakllanishida Xitoy, Hind tibbiy an’analarining ta’siri ham ko‘rib chiqilgan. Bundan tashqari, qadimgi turkiy jamiyatlarda kasalliklarning etiologiyasi va davolash jarayoniga bo‘lgan kompleks yondashuv, ya’ni jismoniy va ruhiy omillar uyg‘unligi asoslab berilgan. Shuningdek, tibbiy terminologiyaning shakllanishi va uning ilmiy ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, turkiy xalqlarda davolash usullari uzoq tarixiy taraqqiyot jarayonida shakllanib, bugungi kunda ham ilmiy va amaliy ahamiyatini saqlab qolgan.

References

Batmaz, M. Eski Uygur Türkçesinde Tıp Terimleri. Ankara, 2013.

Gürgan, M. Orta Asya’daki Eski Türk Tıbbı. 2010.

Bayat, A. Türk Tıp Tarihi. 2010.

Tekin, Ş. Eski Türk Dili ve Kültürü Üzerine Araştırmalar.

Karaman, A. Terminologiya va atamashunoslik asoslari.

Baykara, B. (2019). O‘rta asrda turk tibbiyoti va shifobaxsh amaliyotlar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları

Clauson, G. (2010). Turkic Medicine in Historical Perspective. Journal of Ethnomedicine, 12(3), 45–62

Arıkan, A. (2020). Turk tibbiyoti tarixi: shifobaxsh o‘simliklar va shifokorlar. Ankara: Bilim va Tadqiqot Yayınları.

Downloads

Published

2026-05-15

How to Cite

Navro‘z Ro‘ziyev, Shohjahon K. Begimkulov. (2026). TURKIY XALQLARDA DAVOLASH USULLARI. IQRO , 21(2), 959–962. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7208