UYG‘UR XALQ TABOBATINING DINIY VA TARIXIY ASOSLARI

Authors

  • Ro`ziyev Navro`z Ixtiyorovich Toshkent tibbiyot akademiyasi Ijtimoiy fanlar kafedrasi Imiy rahbar katta o`qituvchi

Keywords:

Uyg‘ur tibbiyoti, an’anaviy tabobat, humoral nazariya, dorivor o‘simliklar, Cistanche, Islom va tibbiyot, Ipak yo‘li, integratsiya, tabiblar, Markaziy Osiyo

Abstract

Mazkur maqolada uyg‘ur xalq tabobatining shakllanishi, uning tarixiy rivojlanish bosqichlari hamda turli madaniyatlar va diniy qarashlar bilan integratsiyalashuvi tahlil qilinadi. Tadqiqotda Markaziy Osiyoning voha hududlarida shakllangan qadimiy tibbiy bilimlarning yunon, hind, xitoy hamda arab-fors tibbiyot maktablari ta’sirida rivojlangani yoritilgan. Shuningdek, uyg‘ur tibbiyotining asosini tashkil etuvchi to‘rt suyuqlik nazariyasi, kasalliklarning kelib chiqish mexanizmlari va davolash usullari ko‘rib chiqilgan. Maqolada dorivor o‘simliklar, xususan Cistanche o‘simligining qo‘llanilishi, uning shifobaxsh xususiyatlari hamda diniy-falsafiy qarashlar bilan bog‘liqligi tahlil etiladi. Bundan tashqari, Islom dinining davolash jarayoniga ta’siri va Hazbay kabi tabiblarning ilmiy merosi asosida uyg‘ur tabobatining o‘ziga xos jihatlari ochib beriladi.

References

Dabbs, J.A.

History of the Discovery and Exploration of Chinese Turkestan. — The Hague: Mouton, 1963.

Dillon, M.

Xinjiang: China’s Muslim Far Northwest. — New York: Routledge Press, 2004.

Ghayratjan, O.

Culture of the Ancient Tarim. — Urumqi: Xinjiang University Press, 2007.

Halmurat, U., Dubrovin, D., Nurmuhammat, A.

The Uyghur Medicine, the Modern Concept of Humoral Theory and Treatment. — St. Petersburg: Rhythm Press, 2010.

Iakynph (Bichurin).

Opisanie Zhungarii i Vostochnogo Turkestana v Drevnem i Nyneshnem Sostoyanii. — St. Petersburg, 1829.

Jiang, Y., Tu, P.

Analysis of chemical constituents in Cistanche species (Rou Cong Rong). — Journal of Ethnopharmacology, 2009.

Mair, V.H.

The Tarim Mummies: Ancient China and the Mystery of the Earliest Peoples from the West. — London: Thames & Hudson, 2000.

The Classic Books of Uyghur Medicine.

— Urumqi: Xinjiang People’s Health Publishing House, 2013.

Upur, H.

Greco-Arab-Uyghur Medicine. — New York: Acurpress, 2012.

Zeme, P.

Notes on Uyghur Medicine, especially on the Uyghur Siddhasāra tradition. — Asian Medicine, 2007, Vol. 3, pp. 308–322.

Downloads

Published

2026-05-11

How to Cite

Ro`ziyev Navro`z Ixtiyorovich. (2026). UYG‘UR XALQ TABOBATINING DINIY VA TARIXIY ASOSLARI. IQRO , 21(2), 674–678. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7071