OʻZBEK TILIDA QOʻSHMA GAPLARNING PRESUPPOZITIV TAHLILI
Keywords:
qo‘shma gap, sodda gap, uyushiq kesimli sodda gap, teng tarkibli qo‘shma gap, tobe tarkibli qo‘shma gap, presuppozitsiya, teng bogʻlovchilar, nisbiy soʻzlar, koʻmakchili qurilmalar, lisoniy qolip, predikativ asos, sabab-oqibat munosabati, nomustaqil kesim, leksik ma’no, prediktiv birlik, sintaktik munosabat, kommunikativ birlik.Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek tilidagi qo‘shma gaplarning strukturaviy, semantik va kommunikativ xususiyatlari tahlil qilinadi. Qo‘shma gap sodda gapdan farqli ravishda ikki va undan ortiq predikativ birlik asosida shakllanishi, bir nechta hukmni ifodalashi bilan izohlanadi. Ishda qo‘shma gaplarning uyushiq kesimli sodda gap va uyushgan gaplardan farqli jihatlari aniq misollar orqali ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, teng va tobe sintaktik aloqa asosida yuzaga keluvchi qo‘shma gap turlari : teng tarkibli va tobe tarkibli konstruktsiyalar keng yoritiladi. Ularning formal va mazmuniy munosabatlari, bog‘lovchi vositalarning roli hamda propozitsion mazmun ifodasi tahlil etiladi. Bundan tashqari, matnda yashirin mazmun va presuppozitsiyaning ifodalanishi masalalariga ham e’tibor qaratilib, nutq ishtirokchilari uchun kontekst va til birliklarini chuqur anglash zarurligi asoslab beriladi.
References
Ғуломов А. Ғ., Асқарова М.А. Ҳозирги ўзбек адабий тили. Синтаксис. Тошкент: Ўқитувчи, 1965. – Б. 200.
Сайфуллаева Р., Менглиев Б, Бокиева Г. Курбaнова M., М.Юнусова, Абузалова М. Ҳозирги ўзбек адабий тили. – Тошкент: Фан ва технология, 2010. – Б. 542.
Ҳакимов М. Тагмаъно ва тагбилим хусусида баъзи мулоҳазалар // Ўзбек тили ва адабиёти. - Тошкент. - 2001. - №1. – Б. 133.
Семенова. Н. Г. Пресуппозиция как способ связи между высказываниями. Диссертация. – М., 1984. – C. 35.;
Langendoen D.T. Presupposition and assertion in the semantic analysis of noun and verbs in English. – in: semantics. Cambridge: Cambr. Univ. press, 1971. – P. 174.;
Lakoff G. Pragmatics in natural logic. – Formal semantics of natural language. Cambr., 1975. – P. 171.
Махмудов Н. Пресуппозиция ва гап//Ўзбек тили ва адабиёти. – Тошкент, 1986. – №6. – Б. 28-42.
Рахимов У. Ўзбек тилида юкламалар пресуппозицияси номзодлик дис. – Самарканд, 1994.
Гак В. Г. Теоретическая грамматика французкого языка. Синтаксис. – М., 1981. – C. 14.
www.ziyouz.com
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo