ДИАБЕТИК ЭНЦЕФАЛОПАТИЯ: ТУШУНЧА, ПАТОГЕНЕЗ ВА ДОЛЗАРБЛИК

Authors

  • Ходжиева Дилбар Тажиевна, Яхёев Меҳриддин Сабриддинович Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти, Бухоро шаҳри, Ўзбекистон

Keywords:

Диабетик энцефалопатия (ДЭ)

Abstract

Диабетик энцефалопатия (ДЭ) — қандли диабетнинг марказий асаб тизимига таъсири натижасида ривожланадиган сурункали прогрессив неврологик асорат бўлиб, когнитив бузилишлар, хотира пасайиши ва ҳиссий-ирода соҳасидаги ўзгаришлар билан тавсифланади. Мазкур илмий мақолада ДЭнинг тарихий ривожланиши, замонавий таснифи, патогенетик механизмлари, эпидемиологияси, клиник кўриниши, диагностика мезонлари ва даволаш принциплари кенг шарҳланган. Жаҳон бўйича қандли диабет билан касалланишнинг ортиб бориши муносабати билан ДЭ тиббий-ижтимоий аҳамиятини кескин ошириб юборди. Мақолада замонавий нейровизуализация усуллари ва биомаркерлар асосида ДЭни эрта аниқлашнинг зарурлиги асосланган.

References

Biessels GJ, Despa F. Cognitive decline and dementia in diabetes mellitus: mechanisms and clinical implications. Nat Rev Endocrinol. 2018;14(10):591-604.

Brands AM, Biessels GJ, de Haan EH, et al. The effects of type 1 diabetes on cognitive performance: a meta-analysis. Diabetes Care. 2005;28(3):726-735.

Cukierman T, Gerstein HC, Williamson JD. Cognitive decline and dementia in diabetes — systematic overview of prospective observational studies. Diabetologia. 2005;48(12):2460-2469.

De Felice FG, Ferreira ST. Inflammation, defective insulin signaling, and mitochondrial dysfunction as common molecular denominators connecting type 2 diabetes to Alzheimer disease. Diabetes. 2014;63(7):2262-2272.

International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas, 10th ed. Brussels: IDF; 2021.

Luchsinger JA, Tang MX, Shea S, Mayeux R. Hyperinsulinemia and risk of Alzheimer disease. Neurology. 2004;63(7):1187-1192.

Moheet A, Mangia S, Seaquist ER. Impact of diabetes on cognitive function and brain structure. Ann N Y Acad Sci. 2015;1353:60-71.

Sima AA. Encephalopathies: the emerging diabetic complications. Acta Diabetol. 2010;47(4):279-293.

Strachan MW, Reynolds RM, Marioni RE, Price JF. Cognitive function, dementia and type 2 diabetes mellitus in the elderly. Nat Rev Endocrinol. 2011;7(2):108-114.

Умаров Ш.И., Юсупова Г.А. Когнитив бузилишларни 2-тур қандли диабетда баҳолаш. Ўзбекистон тиббиёт журнали. 2022;3:78-84.

Whitmer RA, Karter AJ, Yaffe K, et al. Hypoglycemic episodes and risk of dementia in older patients with type 2 diabetes mellitus. JAMA. 2009;301(15):1565-1572.

Xu W, Caracciolo B, Wang HX, et al. Accelerated progression from mild cognitive impairment to dementia in people with diabetes. Diabetes. 2010;59(11):2928-2935.

Vinik AI, Erbas T. Diabetic autonomic neuropathy. Handb Clin Neurol. 2013;117:279-294.

Срочинская Н.В., Горобец Н.И. Диабетическая энцефалопатия: современные подходы к диагностике и лечению. Международный неврологический журнал. 2019;4:45-52.

Eckert GP, Renner K, Eckert SH, et al. Mitochondrial dysfunction — a pharmacological target in Alzheimer's disease. Mol Neurobiol. 2012;46(1):136-150.

Downloads

Published

2026-04-30

How to Cite

Ходжиева Дилбар Тажиевна, Яхёев Меҳриддин Сабриддинович. (2026). ДИАБЕТИК ЭНЦЕФАЛОПАТИЯ: ТУШУНЧА, ПАТОГЕНЕЗ ВА ДОЛЗАРБЛИК. IQRO , 21(1), 1159–1164. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/6653

Issue

Section

Articles