SHAXSIY MA’LUMOTLARNI HIMOYA QILISH VA RAQAMLI MAXFIYLIK MUAMMOLARI
Keywords:
shaxsiy ma’lumotlar, raqamli maxfiylik, kiberxavfsizlik, axborot daxlsizligi, ma’lumotlar himoyasi, kiberhujum, shifrlash, raqamli huquq, ma’lumotlar bazasi.Abstract
Ushbu ilmiy maqola shiddat bilan rivojlanayotgan raqamli makonda shaxsiy ma’lumotlarning daxlsizligini ta’minlash va kiberxavfsizlik sohasidagi dolzarb muammolarni o‘rganishga bag‘ishlanadi. Bugungi kunda insoniyat hayotining barcha jabhalari raqamlashib borayotgan bir paytda, foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlarini to‘plash, saqlash va qayta ishlash jarayonlari global miqyosdagi xavf-xatarlarni yuzaga keltirmoqda. Maqolada shaxsiy ma’lumotlar daxlsizligining huquqiy asoslari, xususan, O‘zbekiston Respublikasining sohaga oid qonunchiligi hamda xalqaro tajribadagi ilg‘or standartlar tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi raqamli maxfiylikni buzayotgan omillarni aniqlash, jumladan, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar va bulutli texnologiyalar orqali ma’lumotlarning uchinchi shaxslarga ruxsatsiz o‘tib ketishi bilan bog‘liq bo‘shliqlarni ko‘rsatib berishdan iborat. Shuningdek, maqolada ma’lumotlar bazalariga qilingan kiberhujumlar va shaxsga doir ma’lumotlarning qora bozorda savdo qilinishi kabi global tahdidlar ko‘rib chiqiladi. Muallif tomonidan zamonaviy shifrlash texnologiyalari, biometrik himoya tizimlari va blokcheyn asosidagi ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlashning afzalliklari batafsil yoritilgan. Tadqiqot davomida shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilishda nafaqat texnik choralar, balki jamiyatda raqamli madaniyat va etikani shakllantirish masalasi ham muhim ekanligi asoslab berilgan. Maqolaning yakuniy qismida raqamli maxfiylikni mustahkamlash bo‘yicha milliy qonunchilikni takomillashtirish va xalqaro hamkorlikni kuchaytirish yuzasidan ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ilgari suriladi. Mazkur ish raqamli iqtisodiyot sharoitida axborot xavfsizligini ta’minlashning nazariy va amaliy jihatlarini chuqur anglashga xizmat qiladi hamda mutaxassislar uchun muhim manba bo‘lib hisoblanadi.
References
O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi O‘RQ-547-son Qonuni. – Toshkent, 2019-yil 2-iyul.
Zuboff, S. The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. – PublicAffairs, 2019. – 704 p.
Schneier, B. Data and Goliath: The Hidden Battles to Collect Your Data and Control Your World. – W. W. Norton & Company, 2015. – 400 p.
European Union. General Data Protection Regulation (GDPR): Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council. – Official Journal of the European Union, 2016.
Gulyamov, S. S., & Saidov, A. H. Raqamli iqtisodiyotda huquqiy tartibga solish muammolari va istiqbollari. – Toshkent: TDYU nashriyoti, 2020. – 250 b.
Westin, A. F. Privacy and Freedom. – Atheneum, 1967 (Reprinted 2015). – 487 p.
Xaydarov, A. Axborot xavfsizligi va kiberjinoyatchilikka qarshi kurashishning huquqiy asoslari. – O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi axborotnomasi, 2021. – №3. – 45-52-betlar.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo