“AMANBAY BATıR” DÁSTANıNıŃ MORFOLOGIYALıQ ÓZGESHELIGI HÁM FRAZEOLOGIYALıQ SÓZ DIZBEKLERINIŃ QOLLANıLLıWı HAQQıNDA

Authors

  • Tursınbaev Amangeldi Innovaciyalıq texnologiyalar universiteti asistent oqıtıwshısı

Keywords:

Bul keltirilgen qatarlar dástannıń baslanıwı bolıp esaplanadı. Dástanda keltirilgen qatarlarǵa dıqqat penen qarasańız, onda bir qansha sóz shaqaplarınıń ónimli qollanılǵanlıǵın kóriwińiz múmkin. Atap aytqanda, “erte, áyyem zaman, bárqulla” sózleri waqıt mánisin bildiriwshi ráwish sóz shaqapları bolatuǵın bolsa, “kúsh, xalıq, taban, jarǵa, qol, jaǵa, adam” sıyaqlı sózler atlıq sóz shaqabına mısal bola aladı. Atlıq sóz shaqabı ǵalabalıq, menshikli, abstrakt mánili atlıqlar sıyaqlı bir qansha túrlerge bólinedi. Bul keltirilgen atlıq sóz shaqapları bolsa, ǵalabalıq atlıqlar bolıp esaplanadı.

Abstract

Qaraqalpaq ádebiyatı, sonıń ishinde qaraqalpaq folklorındaǵı dástanlar óziniń tematikası boyınsha bir qansha toparlarǵa bólinedi. Atap aytqanda, batırlıq, el-jurt, turmıslıq h.t.b. Solardıń ishinde Amanbay batır dástanı da qaharmanlıq dástanı bolıp, onda el-jurtınan súrginshilikte júrgen batır obrazı súwretlenedi. Bul dástan Qıyas jıraw Qayratdinov repertuarında atqarıladı hám bul dástandı 1959-jılı Artıq Karimov jazıp alǵan. Bul dástan qaharmanlıq haqqındaǵı dástan bolıp esaplanadı. Biz jumısımızdıń bul bóliminde dástannıń morfologiyalıq ózgesheliklerin analizleymiz. Yaǵnıy dástan qatarlarında qollanılǵan sóz shaqaplarınıń qollanılıw órisi haqqında izertlew jumısımızdı alıp baramız.  Bul dástan tómendegi qatarlardan baslanadı:

References

Qaraqalpaq folklorı. Kóp tomlıq. 27-42 tom. 143-bet.

Кайдаров А.Т. особенносты стилистического употребления синонимных и вариантных фразеологизмов в уйгурском литературном языке. – Исследования по тюркологии. – Алма-ата, 1969. – С. 158.

Шанский Н.М. Фразеология современного русского языка. – М., 1969. – С. 99; Чернишева И.И. Фразеология современного немецкого языка. – М., 1970. – С. 39; Мамулия И.В. Идиоматические выражения в турецком языке (в сопост. с грузинским) АКД. – Тбилиси, 1971. – С. 20; Бердимуратов Е. Ҳәзирги қарақалпақ тили. Лексикология. – Нөкис, 1994. – Б. 146-149.

Молотков А.И. Форма фразеологии – Вопросы фразеологии и ее изучение Сев.запад. книж. изд. 1967. – С. 184.

Байрамов Р.А. Некоторые вопросы азербайжанской фразелогии //Вопросы фразеологии. Т., 1961. Вып. 106. – С. 120. Жайсакова Р. Семантико-грамматическая структура фразеологизмов в казахском языке. – Алма-ата, 1980. – С. 17-18.

Рахматуллаев Ш. основные разновидности грамматического строения глагольных фразеологических единиц. // Вопросы фразеологии. – Тошкент, 1957, Вып. 104. – Б. 131.

Ҳакимов. Қ. Ўзбек тилидаги сода гап қолипли фразеологизмларнинг зарурий бириктирувчанликлари: филол. Фанлари номзоди дисс… автореф. – Тошкент, 1994. – Б. 20.

Ройзензон Л.И., Малиновский Е.А., Хаютин А.Д. Очерки по истории становления фразеологии как лингвистической дисциплины. – Самарканд, 1975. – Б. 5-70. Малиновский Е.А. История изучения провлем фразеологии в русском языкознании. – Тошкент: «Фан», 1991. – С. 5-92.

Downloads

Published

2026-03-28

How to Cite

Tursınbaev Amangeldi. (2026). “AMANBAY BATıR” DÁSTANıNıŃ MORFOLOGIYALıQ ÓZGESHELIGI HÁM FRAZEOLOGIYALıQ SÓZ DIZBEKLERINIŃ QOLLANıLLıWı HAQQıNDA. IQRO , 20(02), 942–950. Retrieved from https://wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/5838