OSHQOZON VA O‘N IKKI BARMOQLI ICHAK KASALLIKLARINI ERTA ANIQLASH VA ULARNI DIAGNOSTIKA QILISH
Keywords:
Mazkur tadqiqotning maqsadi talaba yoshlar orasida oshqozon va o‘n ikki barmoqli ichak kasalliklarining erta klinik belgilarini aniqlash, ushbu kasalliklarning rivojlanishiga ta’sir etuvchi asosiy xavf omillarini ilmiy jihatdan tahlil qilish hamda dispeptik belgilar bilan turmush tarziga oid omillar o‘rtasidagi bog‘liqlikni baholashdan iborat. Shuningdek, tadqiqot davomida talabalarning ovqatlanish odatlari, psixoemotsional stress darajasi va ovqatlanish tartibining o‘zgarishi gastro-duodenal tizim faoliyatiga qanday ta’sir ko‘rsatishini aniqlash ham ko‘zda tutilgan. Olingan natijalar asosida oshqozon va o‘n ikki barmoqli ichak kasalliklarini erta aniqlash, ularning rivojlanish xavfini kamaytirish hamda yoshlar orasida sog‘lom ovqatlanish va profilaktik tibbiy nazoratni takomillashtirishga qaratilgan ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish rejalashtiriladi.Abstract
Oshqozon va o‘n ikki barmoqli ichak kasalliklari ovqat hazm qilish tizimi patologiyalari orasida eng keng tarqalgan kasalliklardan biri hisoblanadi. Zamonaviy tibbiyot amaliyotida gastrit, gastroduodenit, peptik yara kasalligi va boshqa gastro-duodenal patologiyalar aholining turli yosh guruhlarida uchrashi bilan ajralib turadi. Ushbu kasalliklarning rivojlanishida noto‘g‘ri ovqatlanish, ovqatlanish tartibining buzilishi, tez tayyorlanadigan oziq-ovqat mahsulotlarini ko‘p iste’mol qilish, psixoemotsional stress hamda turmush tarziga oid boshqa omillar muhim rol o‘ynaydi. Ayniqsa talaba yoshlar orasida o‘qish jarayonidagi yuqori psixologik yuklama, tartibsiz ovqatlanish, uyqu rejimining buzilishi va jismoniy faollikning yetarli emasligi oshqozon-ichak tizimi faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Oshqozon va o‘n ikki barmoqli ichak kasalliklarining yana bir muhim xususiyati shundaki, ularning dastlabki bosqichlari ko‘pincha aniq ifodalangan klinik belgilar bilan namoyon bo‘lmaydi yoki bemorlar tomonidan yetarli darajada e’tiborga olinmaydi. Epigastral sohada og‘riq, jig‘ildon qaynashi, ko‘ngil aynishi, qorin dam bo‘lishi kabi dispeptik belgilar ko‘pincha oddiy hazm buzilishi sifatida qabul qilinadi. Natijada bemorlar tibbiy yordamga kech murojaat qiladi va bu holat kasallikning surunkali shaklga o‘tishi hamda oshqozon yoki o‘n ikki barmoqli ichak yarasi, qon ketishi kabi og‘ir asoratlarning rivojlanishiga sabab bo‘lishi mumkin. So‘nggi yillarda yoshlar orasida ovqatlanish madaniyatining o‘zgarishi, tez tayyorlanadigan ovqatlarning keng tarqalishi, shuningdek, stress omillarining ortib borishi gastro-duodenal kasalliklarning uchrash chastotasini oshirayotgan muhim omillardan biri sifatida qaralmoqda. Shu sababli oshqozon va o‘n ikki barmoqli ichak kasalliklarining erta klinik belgilarini aniqlash, ularning rivojlanishiga ta’sir etuvchi xavf omillarini o‘rganish hamda profilaktik choralarni ishlab chiqish zamonaviy gastroenterologiya va jamoat salomatligi tizimi uchun muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.
References
A.G. Gadayev, M.Sh. Karimov, X.S. Axmedov. Ichki kasalliklar propedevtikasi. Toshkent, 2018. https://library.tma.uz
Schaffer F., Modlin I. Gastroenterology: Principles and Practice. 3rd Edition. Philadelphia: Elsevier, 2020. https://www.elsevier.com
Kumar V., Abbas A., Aster J. Robbins Basic Pathology. 10th Edition. Elsevier, 2018. https://www.elsevier.com/books/robbins-basic-pathology
Feldman M., Friedman L.S., Brandt L.J. Sleisenger and Fordtran’s Gastrointestinal and Liver Disease. 11th Edition. Elsevier, 2021. https://www.elsevier.com/books/sleisenger-and-fordtrans-gastrointestinal-and-liver-disease
Podolnyanskiy B.A. Vnutrennie bolezni. Propedevtika. Moskva: MEDpress-inform, 2019. https://medpress.ru
Yarosch D.B., Talley N.J. Clinical Gastroenterology and Hepatology: A Practical Handbook. 2nd Edition. Springer, 2017. https://link.springer.com
Farruxov S.Sh. Gastroenterologiya: o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2020. https://ziyonet.uz
World Gastroenterology Organization. Guidelines: Peptic Ulcer Disease – Diagnosis and Treatment. 2021. https://www.worldgastroenterology.org
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo