IMMUNITETNI MUSTAHKAMLASHDA SOG‘LOM TURMUSH TARZINING O‘RNI. MOLEKULYAR-HUJAYRAVIY MEXANIZMLAR, EPIGENETIK OMILLAR VA KLINIK-PROFILAKTIK STRATEGIYALAR
Keywords:
Immunitet, sog‘lom turmush tarzi, mikronutrientlar, jismoniy faollik, gipodinamiya, immunomodulyatsiya, O‘zbekiston tibbiyoti, adaptatsiya, T-limfotsitlar, sitokinlar, oksidativ stress, mikrobioma, limfatik tizim, apoptoz, immunogenetika, metabolizm.Abstract
Ushbu keng qamrovli ilmiy maqolada inson organizmining immun tizimi barqarorligini ta’minlashda sog‘lom turmush tarzining (STT) tutgan o‘rni fundamental, molekulyar va klinik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi global ekologik inqiroz, urbanizatsiya natijasidagi gipodinamiya, noto‘g‘ri ovqatlanish va surunkali psixo-emosional stress sharoitida organizmning tabiiy himoya kuchlarini saqlash zaruriyati bilan belgilanadi. Maqolada to‘g‘ri ovqatlanish, muntazam jismoniy faollik, uyqu gigiyenasi hamda psixo-emosional barqarorlikning immunokompetent hujayralar — T va B-limfotsitlar, makrofaglar, dendrit hujayralari hamda tabiiy killerlar (NK-cells) faolligiga ta’siri molekulyar darajada, jumladan, sitokinlar balansi va immun javob signallarining uzatilishi kesimida o‘rganilgan. O‘zbekiston kardiologiya, dietologiya va immunologiya maktablari vakillarining ilmiy izlanishlari asosida aholi genofondini saqlashda STTning roli yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, STT tamoyillariga tizimli amal qilish nafaqat infeksion va virusli patologiyalar, balki onkologik, autoimmun va surunkali yallig‘lanish jarayonlarining ham oldini olishda asosiy strategik va patogenetik omil hisoblanadi.
References
Xaitov R.M. Immunologiya: Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik. — Toshkent: "Yangi asr avlodi", 2015. — 450 b.
Mamatov B.M. Nutrisiologiya: Ovqatlanish va salomatlikning dolzarb muammolari. — Toshkent: "O‘zbekiston", 2018. — 320 b.
Xonkeldiyev Sh.X. Jismoniy tarbiya nazariyasi, metodikasi va sog‘lom hayot tarzi asoslari. — Farg‘ona: "Farg‘ona", 2012. — 210 b.
Abdufattoyev A.A. Neyroimmunologiya: stress va immun tizimi o‘zaro bog‘liqligining patofiziologik jihatlar // O‘zbekiston tibbiyot jurnali. — 2021. — №3. — 25-30 b.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Profilaktik tibbiyot va aholi salomatligini mustahkamlash: milliy klinik qo‘llanma. — Toshkent, 2023. — 150 b.
Sharipova M.K. Valeologiya asoslari va sog‘lom hayot falsafasi: o‘quv-uslubiy qo‘llanma.Toshkent: "Fan va texnologiya", 2014. — 280 b.
Karimov Sh.I. Ichki kasalliklar: Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari uchun darslik (I-II jildlar). — Toshkent: "Ibn Sino", 2010. — 560 b.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo