O'T TOSH KASALLIGI ETIOLOGIYASI, PATOGENEZI DIAGNOSTIKASI DAVOLASH MEXANIZMI

Authors

  • Abdamutova Mahliyo Hasanboy qizi,Xodjaeva Muqaddas Sati Maxamatovna Kokond Unversiteti Andijan filali Tibbiyot fakulteti stomatologiya yo’nalishi 2-kurs talabasi,ilmiy rahbar

Keywords:

o‘t tosh kasalligi, xolelitiaz, etiologiya, patogenez, diagnostika, ultrasonografiya, o‘t pufagi, xolesterin toshlari, konservativ davolash, jarrohlik davolash, laparoskopik xolesistektomiya.

Abstract

O‘t tosh kasalligi — o‘t pufagi va o‘t yo‘llarida toshlar hosil bo‘lishi bilan kechadigan, ovqat hazm qilish tizimining keng tarqalgan surunkali kasalliklaridan biridir. Ushbu kasallik hozirgi kunda gastroenterologiya va jarrohlik amaliyotida muhim muammo bo‘lib, turli yosh guruhlarida uchrashi, ayniqsa ayollar orasida ko‘proq kuzatilishi bilan ahamiyatlidir. O‘t tosh kasalligining rivojlanishi murakkab etiologik va patogenetik mexanizmlar bilan bog‘liq bo‘lib, metabolik buzilishlar, o‘t tarkibining o‘zgarishi va o‘t pufagi motorikasining pasayishi asosiy omillar hisoblanadi. Kasallik etiologiyasida irsiy moyillik, noto‘g‘ri ovqatlanish yog‘li va xolesteringa boy mahsulotlarni ko‘p iste’mol qilish, kamharakat turmush tarzi, semizlik, homiladorlik, endokrin kasalliklar hamda jigar va o‘t yo‘llarining surunkali yallig‘lanishlari muhim rol o‘ynaydi. Ushbu omillar ta’sirida o‘t tarkibida xolesterin miqdori oshib, safro kislotalari va fosfolipidlar muvozanati buziladi, natijada kristallanish jarayoni boshlanadi va asta-sekin toshlar shakllanadi. Patogenez jarayonida o‘tning dimlanishi, o‘t pufagi qisqarish faoliyatining susayishi va o‘tning fizik-kimyoviy xususiyatlarining o‘zgarishi yetakchi o‘rin tutadi. Hosil bo‘lgan toshlar o‘t pufagi shilliq qavatini shikastlab, yallig‘lanish jarayonlarini kuchaytiradi va og‘riq sindromi, dispeptik belgilar hamda asoratlar rivojlanishiga sabab bo‘ladi. O‘t tosh kasalligini diagnostika qilishda klinik belgilarni baholash bilan bir qatorda instrumental va laborator tekshiruvlar muhim ahamiyatga ega. Ultrasonografiya kasallikni aniqlashda asosiy va eng ishonchli usul hisoblanadi. Zarur hollarda rentgenologik tekshiruvlar, kompyuter tomografiya, magnit-rezonans xolangiografiya hamda biokimyoviy qon tahlillari qo‘llaniladi. Davolash mexanizmi kasallik bosqichi, toshlarning hajmi va bemorning umumiy holatiga bog‘liq holda tanlanadi. Konservativ davolash parhez, dori vositalari va o‘t haydovchi preparatlarni o‘z ichiga olsa, og‘ir va asoratlangan holatlarda jarrohlik usullari, xususan laparoskopik xolesistektomiya keng qo‘llaniladi. O‘z vaqtida tashxis va to‘g‘ri davolash o‘t tosh kasalligining asoratlarini oldini olishda muhim ahamiyat kasb etadi.

References

Abdullayev A.A., Karimov B.X. Ichki kasalliklar. — Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, 2019.

Ismoilov Sh.I. Gastroenterologiya asoslari. — Toshkent: Yangi asr avlodi, 2020.

Xudoyberdiyev R.R., Qodirov M.M. O‘t yo‘llari kasalliklarining klinik va diagnostik jihatlari // Tibbiyot xabarnomasi. — 2021. — №4.

Babayev N.N. Jarrohlik kasalliklari. — Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2018.

Ивашкин В.Т., Шептулин А.А. Гастроэнтерология. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2020.

Маев И.В., Самсонов А.А. Желчнокаменная болезнь: современные подходы к диагностике и лечению // Клиническая медицина. — 2019.

Published

2026-01-30

Issue

Section

Articles