SUYAKLAR YEMIRILISHIDA COVID VIRUSINING TASIRI VA ASORATLARI
Keywords:
COVID-19; SARS-CoV-2; suyak remodellasiyasi; suyak mineral zichligi (BMD); osteoklast faolligi; osteoblast disfunksiyasi; osteoporoz; osteoliz; aseptik nekroz; sitokin bo‘roni; endotelial disfunksiya; gipoksiya; glyukokortikoid-induksiyalangan osteopatiya; vitamin D yetishmovchiligi; postkovid sindrom.Abstract
COVID-19 infeksiyasi tizimli kasallik sifatida nafaqat nafas olish a’zolarini, balki suyak-mushak tizimini ham chuqur shikastlashi isbotlanmoqda. SARS-CoV-2 virusi ta’sirida yuzaga keladigan sitokin gipoksiya, endotelial disfunksiya va immun javobning buzilishi suyak to‘qimasida remodellyatsiya jarayonlarining izdan chiqishiga olib keladi. Natijada osteoblast va osteoklastlar faoliyati o‘rtasidagi fiziologik muvozanat buzilib, suyak mineral zichligi pasayadi hamda osteoporoz, osteoliz, aseptik nekroz va patologik sinishlar rivojlanishi mumkin.
COVID-19ni davolashda keng qo‘llaniladigan glyukokortikoid terapiya, uzoq muddatli immobilizatsiya, vitamin D tanqisligi va kalsiy-fosfor almashinuvining buzilishi suyak yemirilishi xavfini yanada oshiradi. Ayniqsa, keksa yoshdagilar, surunkali kasalliklari mavjud bemorlar hamda postkovid sindromi kuzatilayotgan shaxslar yuqori xavf guruhiga kiradi. Mazkur maqolada COVID-19 infeksiyasining suyak to‘qimasiga ta’sir mexanizmlari, klinik va radiologik ko‘rinishlari, diagnostika hamda profilaktika masalalari zamonaviy ilmiy manbalar asosida tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari COVID-19dan keyingi davrda suyak salomatligini erta baholash va maqsadli reabilitatsiya choralarini joriy etish muhimligini ko‘rsatadi
References
https//www.smclinic.ru
https//www.ckbran.ru
the osteoarthritis action plan dr adam g
exercises for osteoporosis Dianne daniels
orthopaedic pathophysiology Robert p
https//www.medicina.ru
https//onclinic.ua
osteoporosis a clinical guide lauren j hebert
primer on the metabolic bone disease and disorderfor mineral metabolism
https//www.mediasphera.ru