NOGIRONLIGI BO‘LGAN TALABALARDA AKADEMIK SAVODXONLIKNI SHAKLLANTIRISH: INKLYUZIV MUHITDA YOZMA NUTQNI RIVOJLANTIRISH
Keywords:
nogironlik, inklyuziv ta’lim, akademik savodxonlik, yozma nutq, ijtimoiy integratsiya.Abstract
Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida inklyuziv muhitni shakllantirishning dolzarb masalalari, xususan, nogironligi bo‘lgan talabalarda akademik savodxonlik va yozma nutqni rivojlantirish metodikasi tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi nogironligi bo‘lgan yoshlarning ta’lim olishdagi to‘siqlarini bartaraf etish uchun adaptiv yondashuvlar va zamonaviy assistiv texnologiyalarning samaradorligini asoslashdan iborat. Maqolada yozma nutqni shakllantirishning uch bosqichli modeli (g‘oya, yozish, refleksiya) taklif etilgan bo‘lib, u talabalarning kognitiv va motor imkoniyatlariga moslashtirilgan. Shuningdek, maqolada Stiven Xoking va Nik Vuychich kabi shaxslarning hayotiy tajribalari misolida irodaviy motivatsiyaning ta’lim muvaffaqiyatidagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, adaptiv metodika va didaktik tamoyillarni qo‘llash nogironligi bo‘lgan talabalarning nafaqat akademik yutuqlarini, balki ularning ijtimoiy-kasbiy integratsiyasini ham sezilarli darajada oshiradi. Maqola yakunida oliy ta’lim muassasalari uchun inklyuziv ta’lim sifatini yaxshilashga qaratilgan amaliy tavsiyalar keltirilgan.
References
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2017). Nogironligi bo‘lgan shaxslarni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi Farmoni (PF-5270-son). Lex.uz: https://lex.uz/uz/docs/-3436192
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2022). 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risidagi Farmoni (PF-60-son). Lex.uz: https://lex.uz/uz/docs/-5841063
Mirqosimova, M. M. (2025). Maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim jarayonida bolalarni emotsional-intellektual rivojlantirish: muammo va yechimlar. Toshkent: Fan va texnologiyalar universiteti nashriyoti.
Выготский, Л. С. (1983). Психология развития и обучения. Москва: Педагогика. – 368 с.
Yonson, T. (2022). Inklyuziv ta’lim: O‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma. Toshkent: Yangi asr avlodi. (Siz matnda keltirgan "Ture Yonson" manbasi).
Hawking, S. (1988). A Brief History of Time. London: Bantam Books. – 256 p.
Vuychich, N. (2010). Life Without Limits. New York: Random House. – 288 p.
Kahlo, F. (1995). The Diary of Frida Kahlo: An Intimate Self-Portrait. New York: HarperCollins. – 192 p.
Oripov, A. (2005). Inson. Toshkent: Sharq nashriyoti. – 36 b.
Keller, H. (1903). The Story of My Life. New York: Doubleday, Page & Company. – 328 p.