TARONIMIYANI ANTROPOSENTRIK TOIFA SIFATIDA O‘RGANISH
Keywords:
taronimiya, antropotsentrizm, leksikologiya, kognitiv tilshunoslik, nutq madaniyati, semantik yaqinlik.Abstract
Mazkur maqolada taronimiya hodisasi antropotsentrik tilshunoslik paradigmasi doirasida tadqiq etiladi. Taronimlar fonetik, semantik yoki tematik yaqinlik sababli nutq jarayonida muntazam ravishda chalkashib ketadigan leksik va frazeologik birliklar sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda an’anaviy lingvotsentrik yondashuvdan farqli ravishda, taronimlar nutq xatosi emas, balki tilning inson tajribasi, kognitiv faoliyati va madaniy ongi bilan bog‘liq antropotsentrik xususiyatini aks ettiruvchi hodisa ekanligi asoslanadi.
Ish jarayonida tavsifiy, semantik va qiyosiy tahlil metodlari qo‘llanildi hamda o‘zbek va rus tillaridan olingan empirik materiallar asosida taronimlarning formal, semantik va tematik turlari ajratib ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari taronimlarning ommaviy axborot vositalari, og‘zaki nutq va rasmiy uslubda faol namoyon bo‘lishini ko‘rsatadi. Maqola natijalari nutq madaniyatini oshirish, leksik kompetensiyani rivojlantirish hamda til ta’limi jarayonida amaliy ahamiyatga ega.
References
Babkin, A. M. (1977). Leksikologiya i leksikografiya. Moscow: Nauka.
Hotopf, W. (1980). Slips of the tongue and language production. Journal of Psycholinguistic Research, 9(4), 401–423.
Levelt, W. J. M. (1989). Speaking: From intention to articulation. Cambridge: MIT Press.
Morkovkin, V. V. (1985). Antropotsentricheskiy podkhod v leksikologii. Voprosy yazykoznaniya, 4, 23–31.
Morkovkin, V. V. (1992). Leksikologiya i semantika. Moscow: Russkiy yazyk.
Sidykbekova, D. (2019). Lexical interference in speech production. Journal of Language Studies, 12(2), 45–52.
Tsyetlin, S. N. (2018). Semantic proximity and lexical confusion. Russian Linguistics, 42(3), 289–302.
Evans, V. (2020). Cognitive linguistics: A complete guide. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Croft, W., & Cruse, D. A. (2004). Cognitive linguistics. Cambridge: Cambridge University Press.
Sharipova, D. (2021). Nutq xatolarining kognitiv asoslari. O‘zbek tilshunosligi masalalari, 3, 56–63.