MODELING AND OPTIMIZATION OF THE ACETYLENE PRODUCTION PROCESS IN MATLAB/SIMULINK

Authors

  • Abdunazarova Dilbar Yusufjon kizi Assistant, Department of Automation and Control, Navoi State Mining and Technology University

Keywords:

asetilen, MATLAB, Simulink, modellashtirish, optimallashtirish, kimyoviy reaktor.

Abstract

Ushbu maqolada asetilen (C₂H₂) gazini ishlab chiqarish jarayonini MATLAB dasturining Simulink muhitida modellashtirish va optimallashtirish masalalari ko‘rilgan. Asetilen olish jarayoni kalsiy karbid (CaC₂) va suv (H₂O) o‘rtasidagi ekzotermik kimyoviy reaksiya asosida amalga oshiriladi hamda sanoat amaliyotida muhim ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqotda jarayonning matematik modeli tuzilgan bo‘lib, reaksiya kinetikasi Arrenius tenglamasi yordamida ifodalandi. Shuningdek harorat, bosim, reaktivlar konsentratsiyasi va vaqt kabi texnologik parametrlarning asetilen hosil bo‘lish tezligiga ta’siri batafsil tahlil qilindi. Matlab dasturining Simulink muhitida yaratilgan model asosida jarayonning dinamik xatti-harakati o‘rganildi. Turli ish rejimlari solishtirilib, maksimal chiqish va minimal energiya sarfini ta’minlovchi optimal ish rejimi aniqlandi. Olingan natijalar MATLAB/Simulink dasturiy muhitining kimyoviy texnologik jarayonlarni modellashtirish, tahlil qilish va optimallashtirishda samarali hamda ishonchli vosita ekanligini ko‘rsatadi. Ushbu yondashuv ishlab chiqarish jarayonlarini raqamli boshqarishda, xavfsizlikni oshirishda, tajriba xarajatlarini kamaytirishda hamda real sanoat sharoitlarida texnologik qarorlar qabul qilish samaradorligini yaxshilash uchun muhim ilmiy va amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi. Ushbu natijalar kelgusida avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarini ishlab chiqishda qo‘llash imkonini beradi hamda ta’lim jarayonlarida modellashtirish misoli sifatida foydalaniladi va keng qo‘llaniladi.

References

. Fogler H. S. Elements of Chemical Reaction Engineering. — 5th ed. — Boston: Pearson Education, 2016. — 912 p.

. Abdunazarova D. Fuzzy extreme regulation of pyrolysis reactor in the production of acetylene //Journal of Advances in Engineering Technology. – 2025. – №. 2. – С. 27-32.

. Levenspiel O. Amelia G., Kovalev I., Kovalev D., Abdunazarova D., Sharipov M. Analysis of image segmentation methods in intelligent UAV modules for environmental monitoring // Optical and Computational Technologies for Measurements and Industrial Applications (OptiComp 2025). — Proceedings of SPIE. — 2025. — Vol. 13803.DOI: 10.1117/12.3078224.

. MathWorks Inc. MATLAB and Simulink Documentation. — Natick, MA, USA, 2023.URL: https://www.mathworks.com/help (accessed: 18.12.2025).

. Yusupbekov N. R., Muxitdinov D. P. Texnologik jarayonlarni modellashtirish va optimallashtirish asoslari. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2015. — 320 b.

. Towler G., Sinnott R. Chemical Engineering Design: Principles, Practice and Economics of Plant and Process Design. — 3rd ed. — Oxford: Elsevier, 2022. — 1320 p.

. Application of Artificial Intelligence in Industrial Process Modelling and Optimization / Ed. by J. Wang et al. — Basel: MDPI, 2025. — 420 p.DOI: 10.3390/books978-3-7258-4802-7.

. Al-Delaimy, W. K., & Smith, J. M. (2024). CFD study and RSM optimization of acetylene production in partial oxidation process. Chemical Engineering Science, 287, 119980.

. Chen, Y., Li, X., & Wang, H. (2022). Numerical study of methane to acetylene process in a novel thermal plasma array reactor. Journal of Energy Chemistry, 68, 102–112.

. Eslamloueyan, R., & Khademi, M. H. (2019). Dynamic modelling and optimization of acetylene hydrogenation reactors. International Journal of Chemical Reactor Engineering, 17(4), 1–15.

. Keshavarz, A., & Farhadi, F. (2018). Study of the effect of operating parameters on the performance of acetylene hydrogenation reactors. Applied Chemical Engineering, 12(3), 45–56.

. MathWorks. (2024). Chemical engineering applications using MATLAB and Simulink. MathWorks Inc.https://www.mathworks.com/solutions/chemical-engineering.html

Published

2026-01-30

Issue

Section

Articles