SIANLASH JARAYONIDA IONSELEKTIV ELEKTRODI USULI YORDAMIDA SIAN KONSENTRATSIYASINI O‘LCHASH ANIQLIGINI OSHIRISH
Keywords:
sian ionlari, ionselektiv elektrod, metrologik aniqlik, sianlash jarayoni, kalibrlash, signallarni filtrlash, intellektual tizim, real vaqt monitoring, membrana selektivligi, oltin qazib olish, fizik-kimyoviy tahlil, mikroprotsessorli tizim, sun’iy intellekt.Abstract
Ushbu maqolada sian ionlarining konsentratsiyasini o‘lchashda ionselektiv elektrodlardan (ISE) foydalanishning ilmiy-metodik asoslari, metrologik jihatidan o‘lchash aniqligi va sanoatdagi qo‘llanilishi keng tahlil etilgan. Nodir metallarni sianlash jarayonining umumiy fizik-kimyoviy xususiyatlari, sinalash jarayonida ISE usulining afzalliklari o‘lchash aniqligini oshirishga qaratilgan texnik va algoritmik yechimlar, shuningdek o‘lchash tizimining strukturaviy sxemalari va uning tavsifi yoritilgan. Bundan tashqari, ISE asosidagi o‘lchash tizimlarini sun’iy intellekt bilan bog‘lash orqali aniqlikni oshirish, ishonchlilikni ta’minlash hamda avtomatlashtirilgan monitoring qilish imkoniyatlarini yaratish istiqbollari ko‘rib chiqilgan.
References
Петухов О.Ф., Санакулов Қ.С., Хасанов А.С., Мустокимов О.М. “Окислително–востоновительние процесси в металлургии”. Ташкент, “Истиқлол нури” 2013 г.
de Andrade Lima, L.R.P., Hodouin, D., and Bax, A. (2002). Comparison of empirical and phenomenological approaches to the analysis of gold cyanidation plant performance. In: Laplante, A. (ed.), Proceedings of the International Symposium on Gold Recovery. CIM Special Volume, no. 51, pp. 45-55.
Шумилова В.Л. “Подготовка пирит – арсенопиритового концентрата к выщелачиванию золота на основе использования полиреагентных комплексов” Тransbaical State University, “Горне науки и технологии” / “Мining science and technology”, 2016, № 1, pp. 3–11.
О.А. Жумаев, А.А. Ахматов, Г.Б. Махмудов. «Моделирование процессы оптимального смешения цианистых растворов с использованием интеллектуальных систем измерения на основе нечеткой логики». Контроль и управления химической технологии. 1- 2/2018.
Jumaev O. et al. Development of a digital signal processing model using a frequency synthesizer and synthesis of quadrature conversion circuits //E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 419. – С. 01003.
Volkov V. I., Zaytsev I. A. Ionselektiv elektrodlari va membranali sensorlar. – Moskva: Kimyo nashriyoti, 2015. – 304 b.
Nemtsov A. A., Menshikov P. A. Elektroanalitik kimyoning nazariy asoslari. – Moskva: Oliy maktab, 2012. – 387 b.
Mahmudov, G., & Qalandarov, A. F. (2025). Ion selektiv elektrodlari yordamida NaCN konsentratsiyasini o‘lchash tizimini tadqiq QILISH. International Journal of Advanced Technology and Natural Sciences, 6(1), 5-11.
Velikanova T. I., Saxarov K. Yu. Sianidlar tahlilida ionselektiv elektrodlardan foydalanish // Metallurgiya va ekologiya jurnali. – 2020. – № 3. – B. 55–62.
Pavlov D. I. Sianidga sezgir ISE yordamida gidrometallurgiyada tahliliy qo‘llanma // Elektroanalitik kimyo jurnali. – 2019. – T. 837. – B. 145–151.
Jumaev, O., Karpovich, D., Ismoilov, M., Makhmudov, G., & Sayfulin, R. (2025). Algorithms to improve system reliability. In E3S Web of Conferences (Vol. 627, p. 04008). EDP Sciences.
Jumaev, O. A., Mahmudov, G. B., Rashidov, G. H., & Sodiqov, B. Q. (2023, September). Microcontroller device for increasing the accuracy of PID regulators. In AIP Conference Proceedings (Vol. 2872, No. 1, p. 120051). AIP Publishing LLC.
Husayn A. va boshq. Kimyo sanoatida jarayonlarni boshqarishda sun’iy neyron tarmoqlar: tahliliy sharh // Kompyuterlar va kimyo muhandisligi. – 2020. – T. 137. – 106813.
Юсупбеков, Н. Р., Жумаев, О. А., & Исмоилов, М. Т. Ў. (2020). Ноаниқ мантиқ асосида интеллектуал бошқариш тизимларини ишлаб чиқиш. Journal of Advances in Engineering Technology, (2), 20-25.
Abdujaliliovich, J. O., Bakoyevich, M. G., & Eldor, A. (2021). Fuzzy logic controller in the management of technological processes of bacterial oxidation.
Karimov B. T., Xudoyberganov A. R. Sun’iy intellekt algoritmlarining o‘lchash signallarini qayta ishlashdagi roli // O‘zbekiston metrologiyasi jurnali. – 2022. – № 1. – B. 17–25.
Rumiantsev S. A. va boshq. Kimyoviy sensor signallarini Kalman va harakatlanuvchi o‘rtacha filtrlar bilan tozalash // O‘lchash texnologiyalari jurnali. – 2020. – T. 63, № 2. – B. 134–141.
Mirzayeva N. R. va boshq. Oltin ajratish jarayonida modifikatsiyalangan PVC-membranali elektrodlardan foydalanish // Sensors and Actuators B: Chemical. – 2021. – T. 329. – 129233.
Ayupov U. T., Abdusamatova M. S. IoT asosidagi monitoring tizimlarida LoRa va Wi-Fi texnologiyalari // Telekommunikatsiya va avtomatlashtirish texnologiyalari jurnali. – 2023. – № 2. – B. 31–36.