AHOLINING REAL DAROMADLARIGA INFLATSIYANING TA'SIRI

Authors

  • Orolov Javohir Davron o‘g‘li Toshkent to`qimachilik va yengil sanoat instituti, Iqtisodiyot fakulteti, Buxgalteriya hisobi va marketing kafedrasi o‘qituvchisi

Keywords:

inflyatsiya, real daromadlar, iste’mol narxlari indeksi, xarid qobiliyati, aholi farovonligi.

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada aholining real daromadlariga inflyatsiyaning ta’siri empirik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi inflyatsiya darajasidagi o‘zgarishlar aholining xarid qobiliyati va real daromadlari dinamikasiga qanday ta’sir ko‘rsatishini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda 2010–2024 yillar davomida shakllangan rasmiy statistik ma’lumotlar asosida inflyatsiya, nominal daromad va real daromad ko‘rsatkichlari o‘rganildi. Metodologik yondashuv sifatida deskriptiv tahlil, korrelyatsiya va oddiy eng kichik kvadratlar (OLS) regressiya modeli qo‘llanildi. Tadqiqot natijalari inflyatsiya darajasining oshishi aholining real daromadlariga salbiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Xususan, yuqori inflyatsiya davrlarida ish haqi va boshqa daromad manbalarining o‘sishi narxlar o‘sishini to‘liq qoplay olmasligi aniqlandi. Olingan natijalar aholining ijtimoiy himoyasini kuchaytirish, daromadlarni indeksatsiya qilish va inflyatsiyani jilovlashga qaratilgan makroiqtisodiy siyosat choralarini takomillashtirish zarurligini ko‘rsatadi.

References

Blanchard, O. (2017). Makroiqtisodiyot (7-nashr). Pearson Education.

Mishkin, F. S. (2019). Pul, bank ishi va moliya bozorlarining iqtisodiyoti (12-nashr). Pearson.

Dornbusch, R., Fischer, S., & Startz, R. (2018). Makroiqtisodiyot (13-nashr). McGraw-Hill Education.

Samuelson, P. A., & Nordhaus, W. D. (2010). Iqtisodiyot (19-nashr). McGraw-Hill.

Friedman, M. (1977). Nobel mukofoti ma’ruzasi: Inflyatsiya va ishsizlik. Journal of Political Economy, 85(3), 451–472.

Deaton, A. (1997). Uy xo‘jaliklari so‘rovlarini tahlil qilish: rivojlanish siyosati uchun mikroekonometrik yondashuv. Jahon banki.

Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (IMF). (2023). Jahon iqtisodiy sharhi: inflyatsiya dinamikasi. IMF.

Jahon banki. (2022). Qashshoqlik va umumiy farovonlik to‘g‘risidagi hisobot. Jahon banki nashrlari.

OECD. (2021). Inflyatsiya va daromadlar taqsimoti. OECD Publishing.

Aghion, P., & Howitt, P. (2009). Iqtisodiy o‘sish nazariyasi. MIT Press.

Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Asosiy ekonometrika (5-nashr). McGraw-Hill.

Wooldridge, J. M. (2020). Boshlang‘ich ekonometrika: zamonaviy yondashuv (7-nashr). Cengage Learning.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2024). Inflyatsiya bo‘yicha hisobotlar.

O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. (2024). Aholi daromadlari statistikasi.

Published

2026-01-30

Issue

Section

Articles