IJTIMOIY TARMOQLARDAN FOYDALANISHNING O‘SPIRINLARNING O‘Z-O‘ZINI BAHOLASHIGA PSIXOLOGIK TA’SIRI
Keywords:
Ijtimoiy tarmoqlar, o‘spirin psixologiyasi, o‘z-o‘zini baholash, emotsional barqarorlik, virtual makon, ijtimoiy solishtirish, internet ta’siri, psixologik rivojlanish, raqamli muhit, ijtimoiy tarmoqlarga qaramlik.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada ijtimoiy tarmoqlarning o‘spirin yoshidagi bolalarning psixologik rivojlanishiga, xususan ularning o‘z-o‘zini baholash darajasiga ko‘rsatadigan ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda ijtimoiy tarmoqlarning nafaqat salbiy oqibatlari, balki o‘spirinlarning tafakkuri, til boyligi va axborotdan xabardorlik darajasini oshirishga xizmat qiluvchi ijobiy jihatlari ham yoritiladi. Raqamli makonning keskin kengayishi, internet texnologiyalarining rivojlanishi va mobil qurilmalarning ommalashuvi natijasida virtual faoliyat o‘spirinlar hayotining ajralmas qismiga aylangan.
O‘zbekiston va jahon miqyosidagi so‘nggi ilmiy tadqiqotlar o‘spirinlarning ijtimoiy tarmoqlarda ko‘p vaqt o‘tkazishi ularning shaxsiy identifikatsiyasi, emotsional barqarorligi hamda o‘z-o‘zini anglash jarayonida sezilarli o‘zgarishlarga olib kelishini ko‘rsatmoqda. Ushbu tadqiqotda 16 - 17 yoshdagi o‘spirinlar ishtirok etib, Rosenbergning o‘z-o‘zini baholash shkalasi orqali ularning psixologik holati baholandi.
Natijalar shuni ko‘rsatdiki, ijtimoiy tarmoqlardan ortiqcha foydalanish o‘z-o‘zini baholashning pasayishiga, emotsional zo‘riqishning kuchayishiga, o‘ziga bo‘lgan ishonchning susayishiga va tashqi tasdiqqa bo‘lgan ehtiyojning oshishiga sabab bo‘ladi. Shu bilan birga, ijtimoiy tarmoqlardan oqilona foydalanish o‘spirinlarning fikrlash doirasini kengaytirishi, til ko‘nikmalarini rivojlantirishi hamda jahon yangiliklaridan xabardor bo‘lishini ta’minlashi mumkin. Maqola o‘spirin psixologiyasi bo‘yicha mutaxassislar, pedagoglar, ota-onalar va ta’lim tizimi xodimlari uchun ilmiy-amaliy ahamiyatga ega taklif va tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
References
Karimova, V. (2019). Psychology of Adolescence.
Abdullaeva, G. (2023). The impact of social media on adolescents’ self-esteem.
Zohidov, R. (2021). Youth Psychology in the Digital Environment.
Ministry of Digital Technologies of Uzbekistan. (2023). Teen Internet Usage Analysis Report.
Rosenberg, M. (1965). Rosenberg Self-Esteem Scale.
Turdieva, N. (2020). Psychological consequences of excessive social media use.
Rakhimov, D. (2022). Influence of the Internet on adolescent mental health.
Kuznetsova, E. V. (2020). Impact of Social Media Usage Time on Adolescents’ Emotional State. Moscow: Pedagogy Publishing.
Chuprikova, N. I. (2018). The Role of Digital Factors in Adolescent Personality Development. St. Petersburg: Institute of Psychology.
Twenge, J. M. (2019). IGen: Why Today’s Super-Connected Kids Are Growing Up Less Happy and Unprepared. Atria Books.
