QUYOSH KONSENTRATORI ASOSIDA TASHQI YONUV QURILMASINING O‘ZBEKISTON SHAROITIDA TADQIQI
Keywords:
Parabolik konsentrator, Stirling dvigateli, qayta tiklanuvchi energiya, issiqlik samaradorligi, elektr ishlab chiqarish, ekologik barqarorlik, O‘zbekiston-2030 strategiyasi.Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekiston sharoitida parabolik quyosh konsentratori asosida Stirling dvigatelli tashqi yonuv qurilmasining imkoniyatlari o‘rganildi. Tadqiqot Andijon viloyatida olib borilib, qurilma yordamida pishirish jarayonining bajarilishi, issiq suv olish va elektr energiyasini ishlab chiqarish imkoniyatlari tahlil qilindi. Xorijiy prototiplar natijalariga tayangan holda amaliy qiymatlar shakllantirildi va mahalliy sharoitga mos natijalar bilan taqqoslandi. Natijalar parabolik konsentrator fokus haroratining 330–360 °C diapazonda bo‘lishi, pishirish jarayonining 40–60 daqiqada yakunlanishi va Stirling dvigateli orqali mexanik hamda elektr energiyasi olish mumkinligini ko‘rsatdi. An’anaviy o‘tin, ko‘mir va gaz yoqilg‘ilari bilan taqqoslash energiya tejamkorligi, ekologik foyda va resurslarni asrash nuqtai nazaridan muhim ustunliklarni tasdiqladi. Loyiha O‘zbekiston–2030 strategiyasidagi qayta tiklanuvchi energiya ulushini oshirish, energiya mustaqilligini kuchaytirish va resurs tejamkorligi maqsadlariga mos keladi.
References
Chen, R., & Li, X. (2020). Solar Stirling-based power generation systems: Design and performance analysis. Renewable Energy Journal, 145, 1123–1136.
Khan, M., et al. (2021). Thermal performance of parabolic solar cookers in varying climate conditions. Solar Energy Engineering, 143(4), 1–10.
Patel, S., & Gupta, A. (2019). Efficiency assessment of household solar concentrators. Energy Conversion and Management, 196, 950–958.
Mishra, V., & Singh, A. (2022). Renewable heat technologies for rural energy applications. International Journal of Sustainable Engineering, 14(5), 563–575.
Verma, H., & Pathak, N. (2020). Stirling engines and solar integration: A review. Applied Thermal Engineering, 178, 115–129.
World Health Organization. (2020). Household air pollution and health impacts in developing regions. Geneva: WHO Publications.
UNEP. (2022). Clean cooking transition report: Biomass to solar shift. United Nations Environment Programme.
Patel, D., & Rao, G. (2019). Design and field testing of parabolic dish concentrators for rural cooking. Solar Thermal Science Review, 12(2), 85–94.
IEA. (2021). Global renewable energy trends and distributed generation analysis. International Energy Agency.
Rahmonov, B., & Yakubov, A. (2023). O‘zbekistonning quyosh energetikasi salohiyati va istiqbollari. O‘zbekiston energetika jurnali, 5(1), 44–52.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi. (2023). “O‘zbekiston–2030” strategiyasi: Barqaror energetika va yashil iqtisodiyot bo‘yicha maqsadlar (pp. 18–26). Toshkent: Prezident Administratsiyasi Matbuot xizmati.